بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى

”زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن كۇش بىرىكتىرە جاراتايىق“

_ شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋگە جەتەكشىلىك ەتتى

2026.11.12 15:48     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

”وسىزاماندانعان مەملەكەت، ءسوز جوق، زاڭمەن باسقارىلعان مەملەكەت“، گۇلدەنۋ جولىنداعى جۇڭگو زاڭمەن باسقارۋ ارناسىندا تىڭ داستان جازۋدا.

پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى بەسىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ «قاۋلىسىندا» ”مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ مەن پارتيانى ەرەجە بويىنشا باسقارۋدىڭ ورگانيكالى بىرلىگىن ىلگەرىلەتۋ“، ”جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، بۇقاراعا قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن، حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ قابىلەتىن، زاڭمەن باسقارۋ وي جەلىسى مەن زاڭمەن باسقارۋ ءتاسىلىن قولدانىپ قىزمەت ورىستەتۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋ“ ورتاعا قويىلدى.

2020 - جىلى 11 - ايدا پارتيا تاريحىندا ورتالىقتىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ قىزمەتى ءماجىلىسى تۇڭعىش رەت اشىلىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ جەتەكشى يدەياسى ەتىپ ايقىندالدى.

2025 - جىلى 11 - ايدا پارتيا ورتالىق كوميتەتى ورتالىقتىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ قىزمەتى ءماجىلىسىن تاعى دا اشتى. باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، مىنالاردى باسا دارىپتەدى: ”تاراۋلار، سالالار ءىستى زاڭ بويىنشا قاتاڭ ىستەپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن كۇش بىرىكتىرە جاراتۋ كەرەك“.

”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلى بولعان ماڭىزدى ساتتە باسىپ وتكەن جولىمىزعا قايىرىلا قاراساق، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگونىڭ ايبىندى كارتيناسى باياۋ اشىلادى. العا باسۋ جولىنا كوز جىبەرسەك، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسى تەز، ورنىقتى، ارشىندى قاداممەن العا باسادى.

”جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جولى جۇرگەن سايىن كەڭەيەدى“

زاڭ بويىنشا باسقارىپ، نەگىزدى بەكەمدەپ، ەلدى كوركەيتتى.

باس شۋجي شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: ”پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، پارتيا ورتالىق كوميتەتى مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى ’ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ‘ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىنا ەنگىزىپ، پارمەندى ىلگەرىلەتتى، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ جالپى جاعدايى نەگىزىنەن قالىپتاستى، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندى، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جولى بارعان سايىن كەڭەيەدى“.

عىلمي جولمەن زاڭ شىعارىپ، تاماشا زاڭ ارقىلى شەبەرلىكپەن باسقارۋدىڭ نەگىزىن بەكەمدەدى.

2026 - جىلى 11 - ايدىڭ 6 - كۇنى، 14 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ 25 - ءماجىلىسى «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ پروكۋراتۋرالىق الەۋمەتتىك يگىلىك ارىز - شاعىم زاڭىن» داۋىسقا سالىپ ماقۇلدادى، بۇل شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن امالياتتا ايگىلەۋدىڭ الەۋمەتتىك يگىلىكتى قورعاۋ سالاسىنداعى ءتول جاسامپازدىق جەتىستىگى، دۇنيە جۇزىلىك قيىن ماسەلەلەردى شەشۋگە جۇڭگونىڭ اقىل - پاراساتىن ارنادى.

11 - ايدىڭ باسىنا دەيىن ەلىمىزدە قازىر اتقارىلىپ وتىرعان كۇشكە يە زاڭدار 306 بولسا، اكىمشىلىك زاڭ - ەرەجەلەر مەن باقىلاۋ - تەكسەرۋ زاڭ - ەرەجەلەرى 600 دەن استى، جەرگىلىكتى زاڭ - ەرەجەلەر 15 مىڭنان استى، نەگىزگى زاڭدى وزەك ەتكەن جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭ جۇيەسى كۇن سايىن كەمەلدەنىپ، جاندى دا جالىندى ءارى ءتارتىپتى تاماشا قوعامدىق جاعدايدىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتۋگە پارمەندى زاڭدىق تىرەك ازىرلەدى.

زاڭدى قاتاڭ اتقارىپ، ۇقىقتى جۇيەلى، جوعارى ءونىمدى جۇرگىزۋ كەرەك.

”اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدى باقىلاۋ ەرەجەسى، جاڭادان وزگەرىس ەنگىزىلگەن اكىمشىلىك قايتا قاراۋ زاڭىن اتقارۋ ەرەجەسى ىلگەرىندى - كەيىندى جاريالانىپ اتقارىلدى، كاسىپورىندارعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدى ارناعا ءتۇسىرۋ ۇدايىلانۋ كەزەڭىنە ءوتتى، بۇكىل ەل بويىنشا كاسىپورىندارعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋداعى كورنەكتى ماسەلەلەردىڭ 110 مىڭنان استام دەلو دەرەگى تەكسەرىلىپ تۇزەتىلدى، كاسىپورىنداردىڭ 31 ميلليارد 100 ميلليون يۋان زيانى قايتارىپ الىندى، 4400 دەن استام تورەلىك ايتۋ ۇقىعى ولشەمى رەتتەلدى جانە كەمەلدەندىرىلدى“. مينيستردىڭ ورىنباسارى لي ميڭجىڭ مىنالاردى تانىستىردى: كاسىپورىندارعا ساياتىن زاڭ اتقارۋ تالابىنا جەدەل ءۇن قوسۋ، ايىپ سالۋ، ءمۇسادىرالاۋ كىرىسىن اۋقىمدىق باقىلاۋ - تەكسەرۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى مەحانيزمدى ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جۇرگىزۋدى باقىلاۋ ءتۇزىمى مەحانيزمىن ونان ارى كەمەلدەندىرۋ كەرەك.

اناعۇرلىم كوپ سالادا، اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە ”ءبىر ءىستى جوعارى ونىمدىلىكپەن تىندىرۋدى“ جۇزەگە اسىرىپ، ”ءبىر رەت جاپپاي تەكسەرۋ“ رەفورماسىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتتى... ءونىمدى بازار مەن ۇكىمەت ورگانيكالى ۇشتاستىرىلىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن تيجارات - ساۋدا ورتاسى باستاۋداعى بۇلاقتاي ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا ءنار بەردى.

ءادىليا ءادىل بولىپ، قوعامدىق تەڭدىك پەن ادىلەتتىلىكتى قورعادى.

بيىل 10 - ايدىڭ 16 - كۇنى جۇرت نازارىن اۋدارعان گانسۋ تيانشۇي بالالار باقشاسىنىڭ قورعاسىننان ۋلانۋ دەلوسىنا ءبىرىنشى سوتتا ۇكىم شىعارىلدى، لانجوۋ قالالىق ورتا دارەجەلى حالىق سوتى مەكەمەسى ۋلى، زياندى ازىق - تۇلىكتەردى ءوندىرۋ، ساتۋ قىلمىسى بويىنشا لي حۇيفاڭ، جۋ جيڭلين قاتارلىلارعا جەكە - جەكە ۇكىم شىعاردى.

تۇتىنۋشىلاردىڭ ۇقىق - مۇددەسىنە، تۇرعىن ءۇي، قوجالىق، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ سياقتىلارعا ساياتىن دەلولاردى جوعارى ونىمدىلىكپەن قاراۋدان جاڭا جۇمىستانۋ فورماتسياسىنداعى ەڭبەك داۋ - شارى دەلولارىنا تورەلىك ايتۋ ەرەجەسىن كەمەلدەندىرۋگە دەيىن، ونان حالىق تۇرمىسىنا ساياتىن دەلولارعا ”الدىمەن دەلو تۇرعىزۋ، الدىمەن قاراۋ، الدىمەن اتقارۋعا“ دەيىن... ءادىليا ورگاندارى حالىق تۇرمىسىن ءادىليالىق جاقتان قامتاماسىزداندىرۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، حالىق بۇقاراسىنا تەڭدىك پەن ادىلەتتىلىكتىڭ جانىمىزدا ەكەنىن شىنايى سەزىندىردى.

جالپى حالىق زاڭعا بويسۇنىپ، ەرەجەگە، زاڭعا بويسۇنۋ تانىمىن جەتىلدىردى.

تاياۋدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس «ورتالىق كوميتەت ۇگىت ءبولىمىنىڭ، ءادىليا مينيسترلىگىنىڭ زاڭمەن باسقارۋ ۇگىت - تاربيەسىن ورىستەتۋ جونىندەگى 9 - بەسجىلدىق جوباسىن (2026 _ 2030 - جىل)» تاراتتى. بيىل 11 - ايدىڭ 1 - كۇنى زاڭمەن باسقارۋ ۇگىت - تاربيە زاڭى اتقارىلعانىنا ءبىر جىل تولدى.

مەكتەپ اۋلاسىنداعى ”زاڭمەن باسقاراتىن ورىنباسار مەكتەپ باستىعىنان“ كوشە باسقارماسى، قىستاق كوميتەتى، الەۋمەتتىك اۋماقتارداعى ”زاڭنان حابارلى ادامعا“ دەيىن، مەملەكەتتىڭ نەگىزگى زاڭ كۇنىنىڭ ايبىندى سەرتىنەن ”زاڭمەن باسقارۋ ۇگىت - لەكسيا ۇيىرمەسىنىڭ“ قىستاقتارعا بارىپ، وتباسىلارىن ارالاۋىنا دەيىن، جالپى حالىقتى قامتىعان، ومىرلىك زاڭمەن باسقارۋ ۇگىت - تاربيە جۇيەسى بىرتىندەپ قالىپتاسىپ، زاڭمەن باسقارۋدى جالپى حالىقتىڭ ويلاۋ تاسىلىنە جانە ارەكەت داعدىسىنا اينالدىرۋدى.

…

زاڭمەن باسقارۋ _ جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى كەپىلى. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن ۇيرەنۋ، وي جۇگىرتۋ، امالياتتا ايگىلەۋ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ يدەيالىق نەگىزىن بەكەمدەدى، جاڭا داۋىردە مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدا تاريحي تابىستارعا قول جەتىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرۋ سەنىمى اناعۇرلىم بەكەمدەلدى.

”نازاردى اناعۇرلىم كەمەلدى جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن ورناتۋعا، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرۋعا شوعىرلاندىرۋ كەرەك“

مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ ارقاۋى ايقىندالدى.

باس شۋجي شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: ”نازاردى اناعۇرلىم كەمەلدى جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن ورناتۋعا، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرۋعا شوعىرلاندىرۋ كەرەك“.

_ زاڭدىق ولشەم جۇيەسىنىڭ كۇن سايىن كەمەلدەنۋىن ىلگەرىلەتتى.

تاماشا زاڭ ارقىلى شەبەرلىكپەن باسقارۋ ءداۋىر تاقىرىبىن سەزگىرلىكپەن بايقاۋدان جانە دالمە - ءدال جاۋاپ قايتارۋدان باستالادى.

كوپتەگەن تۇتىنۋشىلاردىڭ تاپ بولاتىن اۋرەشىلىكتەرى: جاساندى زەردە بەت اۋىستىرۋ تەحنيكاسىنىڭ بەتالدى قولدانىلۋى، مۇسىندىك ۇقىققا قول سۇعۋى، ىشكەرىلەي جاسالعان جالعان كەسكىندەردىڭ شىن - جالعانىن پارىقتاۋدىڭ قيىندىعى، الگوريتمدىك تانىستىرۋدىڭ ينفورماتسيالىق وتاۋ قالىپتاستىرۋى، جاساندى زەردەدە جاسالعان مازمۇنداردىڭ باسپا ۇقىعى انىق بولماۋى...

جاساندى زەردەنى باسقاراتىن زاڭ تورىن تىعىز توقىعاندا عانا، تەحنيكانى اقاۋسىز دامىتىپ، حالىققا باقىت جاراتۋعا بولادى. 2023 - جىلى 8 - ايدىڭ 15 - كۇنى مەملەكەتتىك ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى جانە ينفورماتسيالاندىرۋ كەڭسەسى قاتارلى 7 تاراۋ بىرلەسىپ جاساعان «جاساۋ ۇلگىسىندەگى جاساندى زەردەلىك قىزمەت وتەۋدى باسقارۋدىڭ ۋاقىتتىق ءادىسى» اتقارىلدى. بۇل دۇنيە جۇزىندەگى جاساندى زەردەگە باعىتتالعان تۇڭعىش شىعارىلعان ارناۋلى زاڭ.

تاراۋلاردىڭ ەرەجە - تارتىپتەرىندەگى ”ۇياشىقتى ءدال باسۋمەن“ عانا تىنباي، مەملەكەتتىڭ زاڭ شىعارۋ ورگاندارى ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى زاڭى، ساندى مالىمەت حاۋىپسىزدىگى زاڭى، جەكەلەردىڭ ينفورماتسياسىن قورعاۋ زاڭى سياقتىلاردى شىعارىپ، جۇيەلى زاڭ شىعارۋ ارقىلى، ينتەرنەت ەكولوگياسىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، تەحنيكانىڭ العا باستىرىپ، ىزگىلىككە جەبەپ، اقاۋسىز دامۋدىڭ قىزىل سىزىعىن، تومەنگى شەگىن بەلگىلەدى.

ازاماتتىق ىستەر زاڭىن، ەكولوگيالىق ورتا زاڭىن قۇراستىرىپ، حالىقتىق شارۋاشىلىقتى جەبەۋ زاڭىن جاساپ، عىلىم - تەحنيكا العاباسارلىعى زاڭىنا، ادۆوكاتتار زاڭىنا، سىرتقى ساۋدا زاڭىنا، حالىقارالىق تەڭىز تاسىمالى ەرەجەسىنە وزگەرىس ەنگىزدى... ءتۇيىندى سالالاردا، جاڭادان گۇلدەنگەن سالالاردا، شەتەلگە ساياتىن سالالاردا زاڭ شىعارۋدى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ كەلەلى ستراتەگيالارىنىڭ اتقارىلۋى زاڭمەن باسقارۋ جاعىنان پارمەندى قامتاماسىزداندى.

ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگى زاڭىنا وزگەرىس ەنگىزىپ، بوگەتسىز ورتا قۇرىلىسى زاڭىن، قوعامدىق قۇتقارۋ زاڭىن، ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ زاڭىن، جالپى حالىقتىڭ كىتاپ وقۋىن جەبەۋ ەرەجەسىن جاسادى... نازاردى حالىق تۇرمىسىنداعى قولامتالى ماسەلەلەرگە شوعىرلاندىرىپ، قوعام كوڭىل ءبولىپ وتىرعان ماسەلەلەرگە دەر كەزىندە جاۋاپ قايتارىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ زاڭمەن باسقارۋداعى تابىس سەزىمىن شىنايى كۇشەيتتى.

ازىق - تۇلىك ىسىراپشىلدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىن، قارا توپىراقتى قورعاۋ زاڭىن جاساپ، قوعامدىق قامسىزداندىرۋدى وتەۋ ەرەجەسىن، حالىقارالىق پوچتا كەمەلەرىن جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى پورتتارىندا تۇرعاندا قىزمەت وتەۋمەن قامداۋ بەلگىلەمەسىن شىعاردى... ”شاعىن، جەدەل، يكەمدى“ زاڭ شىعارۋ دالمە - ءدال باسقارۋدىڭ اقىل - پاراساتى مەن ونىمدىلىگىن ايگىلەپ، تابان تىرەپ تۇرۋعا، ىسكە اسۋعا، شىنايى كادەگە جاراتۋعا كۇش سالدى.

”تولىق زەرتتەۋ، دالەلدەۋ، ءار جاقتىڭ زاڭ شىعارۋ نىساندارى جونىندەگى ۇسىنىستارىن كەڭ كولەمدە تىڭداۋ، زاڭ شىعارۋ نىساندارىن عىلمي ورنالاستىرۋ ارقىلى ’15 - بەسجىلدىق‘ جوبا پروگرامماسىنىڭ ءساتتى اتقارىلۋىنا پارمەندى زاڭدىق تىرەك ازىرلەيمىز“ دەدى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭ قىزمەتى كوميتەتى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى حۋاڭ ۋي.

_ زاڭمەن باسقارۋدى اتقارۋ جۇيەسىنىڭ اناعۇرلىم ءونىمدى بولۋىن ىلگەرىلەتتى.

زاڭنىڭ ومىرشەڭدىك قۋاتى اتقارىلۋدا، زاڭنىڭ بەدەلى دە اتقارىلۋدا.

ءمالىم جەردەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى الدامكوستىككە قارسى تۇرۋ ورتالىعىنىڭ شىراعى جارقىراۋدا. ەكراندا ءبىر كۇماندى ەسەپ ءتۇرىنىڭ قالىپسىز ساۋداسى ساقتىق سەگنالىن بەردى. ” اقشا تولەۋدى دەرەۋ توقتاتىڭىز!“ بۇيرىق بەرىلدى، قىلمىستىلارمەن بەلدەسۋ قيمىلى ورىستەتىلدى.

تەلەگراف، توراپ الدامكوستىگىنە قارسى تۇرۋ زاڭى اتقارىلعاننان بەرى، مۇنداي جاعداي جەر - جەردە قالىپتى جاعدايعا اينالدى. قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرگە 3 ميلليارد 600 ميلليون رەت الدامشىلىق تەلەفونىن، 3 ميلليارد 300 ميلليون كەلتە حاتتى توسىپ، الدامكوستىككە ساياتىن 217 ميلليارد 70 ميلليون يۋان قارجىنى شۇعىل توقتاتتى. سان - سيفرلاردىڭ استارىندا سان مىڭداعان وتباسىنى مال - مۇلىك زيانىنان ساقتاعان مەيىر، زاڭ اتقارۋ ورگاندارىنىڭ بۇقاراسى ”قازىناسىن“ قورعاۋداعى بەرىك بەكىمى جاتىر.

زاڭمەن باسقارۋدى اتقارۋ جۇيەسىنىڭ جوعارى ءونىمدى بولۋى نەگىزگى ساتىنىڭ قوعامدىق باسقارۋ، زاڭمەن باسقارۋ بارىسىندا دا ايگىلەنەدى.

”ەكى جاقتى كەزدەستىرمەي اقىلداسۋ“ ارقىلى جەتەكشىلىك ەتتى جانە ”بەتپە - بەت كەزدەستىرىپ“ كەڭەستى، سىچۋان ولكەسى چىڭدۋ قالاسى ۋحوۋ رايونى قوعام اماندىعىن جان - جاقتى باسقارۋ ورتالىعى كونە تۇرعىندار رايونىنا ليفت ورناتۋدان تۋىلعان كورشىلەر اراسىنداعى داۋ - شاردى وسى ارادا جاراستىردى. ورتالىققا جىبەرىلگەن ءمالى باسقارما كادرلارى، الەۋمەتتىك يگىلىك ادۆوكاتتارى جانە حالىقتىق جاراستىرۋشى قاتارلىلار تۇرعىندارعا زاڭدىق ۇقىق پەن جاۋاپكەرشىلىكتى بىرگە ايقىنداپ، قاراجاتتى ءبولىپ كوتەرىپ، قۇرىلىس جۇرگىزۋدىڭ ىقپالىن باعالادى. ءارقايسى جاققا قابىلداناتىن جوبا جاسالىپ، ەسەپ - قيساپقا قاتىستى داۋ - شار ارىز - شاعىمنان بۇرىن شەشىلدى.

بۇل جاڭا داۋىردەگى ”فىڭچياۋ تاجىريبەسىنىڭ“ جاندى امالياتى عانا ەمەس، بۇكىل ەلدەگى 3000 عا جۋىق اۋدان دارەجەلى جان - جاقتى باسقارۋ ورتالىعى جۇيەلى اينالىمىنىڭ ىقشام كورىنىسى. جان - جاقتى باسقارۋ ورتالىعى جاراستىرۋ، تورەلىك ايتۋ، اكىمشىلىك تورەلىك ايتۋ، اكىمشىلىك قايتا قاراۋ سياقتى فۋنكتسيالاردى شوعىرلاندىرىپ، بۇقارانىڭ ءتۇرلى ارىز - ارماندارىن ”ءبىر بەكەتتىك قابىلداۋ، ءبىر تۇتاس رەتتەۋ، تۇتاس تىزبەكتى شەشۋدى “ جۇزەگە اسىردى.

”كەلەسى قادامدا جان - جاقتى باسقارۋ ورتالىعىن ارناعا ءتۇسىرۋ قۇرىلىسىن جاپپاي تەرەڭدەتىپ، جان - جاقتى باسقارۋ ورتالىعىن شىن مانىندەگى قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردى زاڭ بويىنشا شەشۋدىڭ ماڭىزدى نەگىزدىك تۇعىرىنا اينالدىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءاربىر ارىز - ارمانىن ءبىر جاقتى ەتەتىن ادام بولۋىنا، زاڭ بويىنشا ءبىر جاقتى ەتۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتەمىز“ دەدى ورتالىق ساياسي - زاڭ كوميتەتى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى تىڭ جيگو.

_ زاڭمەن باسقارۋدى باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ كۇن سايىن قاتايۋىن ىلگەرىلەتتى.

زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرۋدا، ءسوز جوق، ۇقىق جۇرگىزۋدى تەجەۋدى جانە باقىلاۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، زاڭ شىعارۋ، زاڭ اتقارۋ، ءادىليا ورگاندارىنىڭ ۇقىق جۇرگىزۋىن ارناعا ءتۇسىرىپ، پارتيا ءبىر تۇتاس باسشىلىق ەتەتىن، جاپپاي قامتىعان، بەدەلدى، جوعارى ءونىمدى زاڭمەن باسقارۋ باقىلاۋ جۇيەسىن ورناتۋ كەرەك.

2026 - جىلى 10 - ايدا پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەكىتۋىمەن ورتالىقتىڭ مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ كەڭسەسى باسشى كادرلاردىڭ ءىستى زاڭ بويىنشا ىستەۋ جاعدايىنا زاڭدىق باقىلاۋ - تەكسەرۋدى باستادى. 8 باقىلاۋ - تەكسەرۋ گرۋپپاسى جەكە - جەكە حىبەي، حيلۇڭجياڭ، فۋجيان، شاندۇڭ، شيزاڭ، شانشي، چيڭحاي، شينجياڭ سىندى 8 ولكەگە (رايون) جانە شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىنا بارىپ ناقتى باقىلاۋ - تەكسەرۋ جۇرگىزدى.

”2025 - جىلدان بەرى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى كاسىپورىندارعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ارناۋلى ارەكەتىن ارناعا ءتۇسىرۋ مەزگىلىندە جالپى قۇنى ءبىر ميلليارد 380 ميلليون يۋاندىق مال - مۇلىكتى مۇزداتتى جانە كۇشىنەن قالدىردى، ۇستاپ قالىنعان 2 ميلليارد 220 ميلليون يۋان قارجىنى قايتاردى، مۇزداتىلعان 199 مىڭ ەسەپ زاڭ بويىنشا وزگەرتىلىپ نەمەسە كۇشىنەن قالدىرىلىپ، 8 ميلليارد 980 ميلليون يۋان قارجى بوساتىلدى. قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى مينيسترىنىڭ ورىنباسارى ياڭ ۋەيلين مىنالاردى تانىستىردى: كەلەسى قادامدا ”تاباندا تۇزەتۋ“ مەن ”باياندى ورناتۋدى“ ءوزارا ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، باياندى مەحانيزمدى اناعۇرلىم اقاۋسىزداندىرىپ، كورنەكتى ماسەلەلەردى ۇزدىكسىز تەكسەرىپ تۇزەتىپ، كاسىپورىندارعا ساياتىن زاڭ اتقارۋدى ارناعا ءتۇسىرۋ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتامىز.

_ زاڭمەن باسقارۋدى قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىنىڭ اناعۇرلىم پارمەندى بولۋىن ىلگەرىلەتتى.

زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرۋدا، ءسوز جوق، ساياسي، ۇيىم، قوسىن، دارىندى، عىلىم - تەحنيكا، ينفورماتسيا سياقتىلاردى قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى ماڭىزدى تىرەكپەن قامداۋ كەرەك.

قازىر ەلىمىز دۇنيە جۇزىندەگى كولەمى ەڭ ۇلكەن زاڭ عىلىمى وقۋ - اعارتۋ جۇيەسىن قۇرىپ، ءار جىلى 100 مىڭنان استام زاڭمەن باسقارۋ ارناۋلى دارىندىلارىن تاربيەلەيدى. ”ءبىز شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، جۇڭگونىڭ دەربەس زاڭ عىلىمى ءبىلىم جۇيەسىن جەدەل قۇرۋدى مىقتى يگەرۋىمىز كەرەك“ دەدى تىڭ جيگو.

قازىر قالا مەن اۋىلدى قامتىعان، قولايلى، جوعارى ءونىمدى، بىركەلكى جالپىعا ءتيىمدى الەۋمەتتىك زاڭدىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسى نەگىزىنەن قۇرىلدى. ”الەۋمەتتىك زاڭدىق قىزمەت وتەۋ تۇلعاسى، ىستىق لەنيا، ينتەرنەت سىندى 3 ۇلكەن تۇعىردى توعىستىرۋ ينجەنەرياسىن جەدەل اتقارىپ، قىزمەت وتەۋ ىستەرىنىڭ جەلىدە ماندىك ءبىتىرىلۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاساندى زەردە، رايون - بولەك تىزبەگى، ءىرى ساندى مالىمەت سياقتى جاڭا تەحنيكالاردان اناعۇرلىم ويداعىداي پايدالانىپ، زاڭدىق اقىل - كەڭەس بەرۋ، كاسىپتىك ءبىتىرۋدىڭ زەردەلىلەنۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، حالىق بۇقاراسىنا 24 ساعات ’توقتاۋسىز‘ الەۋمەتتىك زاڭدىق قىزمەت وتەيمىز“ دەدى لي ميڭجىڭ.

_ پارتيا ىشىندەگى زاڭ - ەرەجە جۇيەسىنىڭ كۇن سايىن كەمەلدەنۋىن ىلگەرىلەتتى.

”مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ مەن پارتيانى ەرەجە بويىنشا باسقارۋدىڭ ورگانيكالى بىرلىگىنە تاباندى بولۋ“ _ شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ ۇزدىكسىز بايىپ، دامۋىنىڭ كورنەكتى بەينەسى، ”12 گە تاباندى بولۋدىڭ“ وزەكتى مازمۇنى جۇيەسىندە ماڭىزدى ورىنعا جانە مانگە يە.

2025 - جىلى 12 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ساياسي بيۋروسى ءماجىلىس اشىپ، «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋعا باسشىلىق ەتۋ قىزمەت ەرەجەسىن» قارادى.

2025 - جىلى 12 - ايدىڭ سوڭىنا دەيىن قازىر اتقارىلىپ وتىرعان كۇشكە يە پارتيا ىشىندەگى زاڭ - ەرەجە 3372 گە جەتتى. ”پارتيا ىشىندەگى زاڭ - ەرەجە جۇيەسى مازمۇنى عىلمي، ءتارتىبى قاتاڭ، سايكەستى قۇرىلعىلارى كەمەلدى، اينالىمى ءونىمدى بولۋعا ۇزدىكسىز بەت الىپ، ءتۇزىمنىڭ بۇلجىماس تەجەمى ۇزدىكسىز كۇشەيىپ، پارتيانىڭ توڭكەرىستىك شىڭدالۋ بارىسىندا اناعۇرلىم پارمەندى، قۋاتتى بولۋى ىلگەرىلەدى“ دەدى ورتالىق پارتيا مەكتەبى (مەملەكەتتىك اكىمشىلىك شۋەيۋانى) بىرلىكساپ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى چۋ سۇڭيان.

پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى بەسىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ «قارارىندا» مىنالار باسا دارىپتەلدى: ”پارتيا ىشىندەگى زاڭ - ەرەجەلەردى مەملەكەتتىڭ زاڭدارىمەن، زاڭ - ەرەجەلەرىمەن ۇشتاستىرۋ، سايكەستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ كەرەك“. بۇل مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ مەن پارتيانى ەرەجە بويىنشا باسقارۋدىڭ ورگانيكالى بىرلىگىن اناعۇرلىم ويداعىداي ىلگەرىلەتىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتۋدى پارمەندى تۇزىمدىك كەپىلمەن قامدايدى.

”زاڭمەن باسقارۋ مەن رەفورمانىڭ، دامۋدىڭ، ورنىقتىلىقتىڭ ءوزارا سايكەسۋىنە، قوعامدىق ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جەبەۋگە اناعۇرلىم ءمان بەرىلدى“

جاڭا داۋىردەگى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسى زاڭمەن باسقارۋ جاعدايىندا رەفورمانى ىلگەرىلەتۋگە باستان - اياق تاباندى بولىپ، رەفورما بارىسىندا زاڭمەن باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ، زاڭدىق قامتاماسىزداندىرۋداعى ورنىقتىلىق بارىسىندا رەفورمانى، دامۋدى تەرەڭدەتتى.

باس شۋجي شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: ”زاڭمەن باسقارۋ مەن رەفورمانىڭ، دامۋدىڭ، ورنىقتىلىقتىڭ ءوزارا سايكەسۋىنە، قوعامدىق تەڭدىك پەن ادىلدىكتى قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جەبەۋگە اناعۇرلىم ءمان بەرۋ كەرەك“.

حاينان ەركىن ساۋدا پورتى تۇتاس ارالدى جالپىلىق تۇرعىدا قاداعالاۋدىڭ ءبىر جىلدىعىن قارسى الادى.

حاينان ”شاعىننان باستاپ“ ”ءبىر ىسكە ءبىر زاڭ“ شىعارۋ ارقىلى رەفورما جاساپ، جاڭالىق جاراتۋعا دالمە - ءدال جوبا جاسادى.

ءدارى - دارمەك يمپورتىن قولايلىلاندىرۋ جونىندەگى ءبىرقانشا بەلگىلەمە تەك 8 تارماقتان قۇرالادى، حاينان ەركىن ساۋدا پورتىندا يمپورت ەتىلەتىن ءدارى - دارمەكتى ەستەلىككە الۋدى جانە كەدەننەن وتكىزۋدى اناعۇرلىم قولايلىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ءدارى - دارمەك يمپورت ەتۋ ۋاقىتىن ونان ارى قىسقارتتى؛

تۇتىنۋ الدامكوستىگىنە قارسى تۇرۋ بەلگىلەمەسى 20 تارماق قانا بولىپ، ءتۇيىندى تۇردە ولشەمى كەم بولۋ، زورلىقپەن ساتۋ، زورلىقپەن ساتىپ الۋ سياقتى 14 ءتۇرلى تيپتىك تۇتىنۋ الدامكوستىك ارەكەتىن تۇرگە، دارەجەگە ءبولىپ بەلگىلەپ، تۇتىنۋ ورتاسىنىڭ جاقسارۋىن جەبەدى؛

…

مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى سىناق ءتۇيىنىنىڭ ۇقىق بەرۋىنەن حاينان ەركىن ساۋدا پورتى زاڭىن جاساۋعا، ونان حاينان ولكەسىنىڭ سايكەستى زاڭ - ەرەجەلەردى، ەرەجەلەردى شىعارۋىنا دەيىن، ”ۇقىق بەرۋ سىناق ءتۇيىنى + مەملەكەتتىڭ زاڭ شىعارۋى + جەرگىلىكتى ورىننىڭ زاڭ شىعارۋى“ سىندى جان - جاقتى زاڭمەن باسقارۋدى قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسى كەلەلى رەفورمالاردىڭ زاڭدىق نەگىزى بولدى.

جاڭالىق اشۋ _ دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋ _ جاڭالىق اشۋدى قورعاۋ

پاتەنت زاڭىنا جاڭا كەزەكتى وزگەرىس ەنگىزۋدى ورىنداپ، جازالاۋ سيپاتىندىق تولەم ەنگىزىپ، ۇقىققا قول سۇعۋدىڭ وزىندىك قۇنىن كورنەكتى جوعارىلاتۋدان؛ قاتىستى اكىمشىلىك باسقارۋ تاراۋلارى ارناۋلى قيمىلدى ۇزدىكسىز ورىستەتىپ، جەدەل سايكەسە قورعاۋ مەحانيزمىن ورناتۋعا؛ ودان حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن ماماندانعان سوت جۇرگىزۋ قۇرىلىمى قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋگە دەيىن، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى ”ءۇشتى بىرىكتىرۋ“ بويىنشا سوت جۇرگىزۋدى ىلگەرىلەتتى ... زاڭ شىعارۋ، زاڭ اتقارۋ، ءادىليا تىعىز ىقپالداسىپ، جوعارى ءونىمدى، سايكەستى ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەنىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا پارمەندى قوزعاۋشى كۇش ۇستەدى.

زاڭمەن باسقارۋ وي جەلىسى مەن زاڭمەن باسقارۋ تاسىلىنەن پايدالانىپ ورنىقتىلىقتى قورعاۋدا ”كەڭشىلىك ەتۋ“ مەن ”قاتاڭدىقتىڭ“ ديالەكتيكالىق قاتىناسىن عىلمي يگەرۋ قاجەت.

2026 - جىلى 7 - ايدا ورتالىق ساياسي - زاڭ كوميتەتى قارا كۇشتەردى الاستاۋ، سۇرقيا كۇشتەردى جويۋ ارناۋلى كۇرەسىنىڭ مەملەكەتتىك بەينە - ەكران ءماجىلىسىن اشىپ، ءبىر جىلدىق مەرزىممەن قارا كۇشتەردى الاستاۋ، سۇرقيا كۇشتەردى جويۋ ارناۋلى كۇرەسىن تەرەڭدەتۋ جونىندە رەسمي ورنالاستىرۋ جاساپ، سوققى بەرۋدىڭ ءتۇيىنىن كورنەكتىلەندىرىپ، ءداستۇرلى قارا، سۇرقيا كۇشتەرگە زاڭ بويىنشا قاتاڭ سوققى بەرۋ نەگىزىندە، ينتەرنەت تۇعىرىنان جانە ”جۇمساق زورلىقتى كۇش“ تاسىلىنەن پايدالانىپ ۇيىمدى تۇردە جۇرگىزىلگەن قارا، سۇرقيا كۇشتەرگە ءتۇيىندى تۇردە سوققى بەرۋدى باسا دارىپتەدى.

مەملەكەتتىڭ حاۋىپسىزدىگىنە، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىنا اۋىر زالال جەتكىزەتىن اۋىر زورلىقتى كۇش قىلمىستىق ارەكەتتەر، حالىق بۇقاراسى ولەردەي جەك كورەتىن تەلەگراف، توراپ الدامكوستىگى، قارا، سۇرقيا كۇشتەرگە ساياتىن قىلمىستىق ارەكەتتەر سياقتىلاردا ساياسي - زاڭ ورگاندارى باستان - اياق تەگەۋرىندى كۇيدى ساقتاپ، زاڭ بويىنشا قاتاڭ جازالادى، بۇل _ ”قاتاڭدىقتىڭ“ ءبىر تۇتقاسى، قوعامنىڭ تىنىشتىعىن قورعاۋدىڭ ىرگە تاسى.

سونىمەن بىرگە، حالىق اراسىنداعى قايشىلىقتان تۋىلعان، قىلمىس سالماعى ءبىرشاما جەڭىل، ايىپكەر شىنايى رايىنان قايتۋ ءارى كەشىرىمگە يە بولعان دەلولارعا قاراتا، قىلمىسىن مويىنداعاندارعا كەڭشىلىك ەتۋ، قىلمىستىق ىستەردە راقايلاسۋ سياقتى تۇزىمدەردى دۇرىس قولدانىپ، جازانى كەشىكتىرۋدى بەلسەنە قولدانىپ، الەۋمەتتىك اۋماقتا تۇزەتۋدى كۇشەيتتى، بۇل ”كەڭشىلىك ەتۋدىڭ“ ءبىر تۇتقاسى، ول قوعامدىق قايشىلىقتاردى شەشىپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن جەبەۋدى ماقسات ەتەدى.

”قازىر ەڭ جوعارى حالىق پروكۋراتۋراسى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرگە قاتىستى جەتەكشى حۇجاتتاردى اقىلداسىپ جازىپ، تۇرلىشە تيپتەگى دەلولارعا قاتىستى ناقتى زاڭ اتقارۋدىڭ، ءادىليانىڭ كەڭشىلىك ەتۋ جانە قاتاڭ بولۋ ولشەمىن كەمەلدەندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ساياساتتى تياناقتاندىرۋدىڭ سايكەسىمدىلىگىن، تۇتاستىعىن، ناقتى ونىمدىلىگىن شىنايى كۇشەيتۋدە“ دەدى ەڭ جوعارى حالىق پروكۋراتۋراسى باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى مياۋ شىڭميڭ.

مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ماڭىزدى جولى ادىلدىكتە، تۋراشىلدىقتا.

”حالىق بۇقاراسىنا ءاربىر زاڭ - تۇزىمنەن، ءاربىر زاڭ اتقارۋ ۇيعارىمىنان، ءاربىر ءادىليالىق دەلودان ادىلدىك پەن تۋراشىلدىقتى سەزىندىرۋگە قۇلشىنۋ كەرەك“، بۇل _ ءارى ايبىندى ۋادە، ءارى تالىقپاي تالپىنۋ.

ۇكىم شىعارۋ ولشەمىن بىرلىككە كەلتىرۋ ءۇشىن، ەڭ جوعارى حالىق سوت مەكەمەسى حالىق سوت مەكەمەسىنىڭ دەلو مىسالدارى قامباسىن قۇرىپ، ەڭ جوعارى حالىق سوت مەكەمەسى جاريالاعان جەتەكشىلىك سيپاتتى دەلو مىسالدارى مەن ەڭ جوعارى سوت مەكەمەسى تەكسەرۋ ارقىلى ۇقساس تۇردەگى دەلوعا سوت جۇرگىزۋ ۇلگىلىك قۇنعا يە دەپ قاراعان پايدالانۋ مىسالدارىن قابىلدادى ءارى دەلونى قاراعاندا، ءسوز جوق، دەلو مىسالى قامباسىن كورۋدى، قامباعا كىرگەن ۇقساس تۇردەگى دەلو مىسالىمەن تورەلىك ايتۋدى تالاپ ەتتى.

”بۇكىل ەلدەگى وسى تەكتەس دەلولاردىڭ وسىنداي ۇكىمىن كورگەندە، ىشتەي مويىنسال بولدىم!“ ىشكى موڭعۇل اۆتونوميالى رايونىنىڭ ۋشۋ حوشۇنى حالىق سوت مەكەمەسى قاراعان ”تۇتىنۋشىلار قوناقجايدىڭ مونشاسىندا تايىپ جىعىلىپ جارالانعان“ ازاماتتىق ىستەر داۋ - شارى دەلوسىندا تالاپكەر ۇكىم قاعازىمەن بىرگە جەتكىزىلگەن «ءتۇرلى دەلولاردى» كورگەننەن كەيىن وسىلاي دەيدى.

”سوت جۇرگىزۋدى وزەك ەتكەن قىلمىستىق ىستەر ارىز - شاعىم ءتۇزىمى رەفورماسىن، ازاماتتىق ىستەر ارىز - شاعىمىنىڭ كۇردەلىلەرىن، قاراپايىمدارىن ءبولۋ مەحانيزمى رەفورماسىن، اكىمشىلىك ارىز - شاعىم دەلولارىن باسقارۋ قاراستىلىعى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ءادىليالىق جاۋاپكەرشىلىك ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ءادىليالىق ۇكىم - كەسىمنىڭ ادىلدىگىن، ورنىقتىلىعىن، بەدەلىن جوعارىلاتىپ، دەلونى اياقتاپ، ادامدى تاتۋلاستىرۋدى كۇش سالا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“ دەدى تىڭ جيگو.

زاڭ ءادىل ءارى پارمەندى كۇشكە يىلمەيدى.

ءبىر قىدىرۋ پارمەندى شارالار زاڭمەن باسقارۋ سەنىمىن جۇرت جۇرەگىنە كۇن سايىن تەرەڭ ۇيالاتىپ، زاڭمەن باسقارۋ رايىن كۇن سايىن قويۋلاتىپ، زاڭمەن باسقارۋدىڭ نەگىزىن كۇن سايىن بەكەمدەپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋگە پارمەندى زاڭمەن باسقارۋ كەپىلىن ازىرلەيدى!

جاۋاپتى رەداكتورى : مانەپ ەربول ۇلى