جۇڭگو مەن رەسەي قارسى داۋىس بەردى

حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمى القالار كەڭەسى 11 – ايدىڭ 20 – كۇنى ا ق ش انگليا، فرانسيا، گەرمانيا ەلدەرىمەن بىرگە ىلگەرىلەتكەن يران يادرو ماسەلەسى جونىندەگى قاۋلىنى داۋىسقا سالۋ جولىمەن ماقۇلدادى. جۇڭگونىڭ حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمىنداعى ۋاكىلى لي سۇڭ ءسوز سويلەپ، جۇڭگو جاقتىڭ مايدانىن بايانداپ، قارۋلى كۇش پەن قارسىلاسۋ يران يادرو ماسەلەسىن شەشە المايدى دەگەندى باسا دارىپتەدى.

لي سۇڭ مىنانى اتاپ كورسەتتى: بيىل 6 – ايدان بەرى، يزرايل مەن ا ق ش يراننىڭ حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمىنىڭ كەپىلدىك ەتىپ باقىلاۋىنداعى يادرولىق قۇرىلعىلارىنا اشىقتان – اشىق شابۋىل جاساپ، يران يادرو ماسەلەسىنىڭ جاعدايىندا زور بۇرىلىس تۋىلۋىنا سەبەپشى بولدى. مۇنداي دۇنيە ءجۇزى حالقىنىڭ قارسىلىعىن تۋدىرعان ورەسكەل ارەكەتتى حالىقارالىق قوعام مەن حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمى، ءسوزسىز، بارىنشا جازعىرۋى كەرەك. حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمى يران جاقپەن 9 – ايدا كايردە كەلىسىمشارتقا قول قويىپ، ەكى جاق يران يادرو ماسەلەسىندەگى سەلبەستىكتى قالپىنا كەلتىرگەن. مۇنداي بەلسەندى ىلگەرىلەۋشىلىك ءاسىلى ەكى جاقتىڭ كەپىلدىك ەتىپ باقىلاۋ سەلبەستىگىن جالپى بەتتىك قالپىنا كەلتىرەتىن ماڭىزدى ورايى بولۋعا ءتيىستى ەدى. الايدا، انگليا، فرانسيا، گەرمانيا ەلدەرى ءوز بىلگەنىن ىستەپ، ”جازالاۋ شارالارىن جەدەل قالپىنا كەلتىرۋ“ مەحانيزمىن كۇشپەن ىسكە قوسىپ، يران جاقتىڭ حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمىمەن سەلبەسۋى سىندى جاقسى اۋقىمدى اۋىر دارەجەدە ءبۇلدىردى. يران يادرو ماسەلەسىنىڭ قازىر قيىن – قىستاۋ كەزەڭگە ءدوپ كەلۋىنە قارۋلى كۇشتى الباتى پايدالانىپ، قارسىلاسۋ مەن قىسىم كورسەتۋگە بوي ۇرعان قاتىستى مەملەكەتتەردى جازىقسىز دەپ ايتۋ قيىن.

لي سۇڭ مىنانى باسا دارىپتەدى: قارۋلى كۇش پەن قارسىلاسۋ ماسەلەنى شەشىم ەتە المايدى. يران يادرو ماسەلەسىن تەك يراننىڭ «يادرولىق قارۋ – جاراقتاردى ارتتىرماۋ شارتىنداعى» شارت جاساسقان ەلدەردىڭ بەيبىت ماقساتتا يادرولىق ەنەرگيانى پايدالانۋ جاعىنداعى ۇيلەسىمدى ۇقىقتارىنا قۇرمەت ەتىپ، يراننىڭ يادرولىق جوسپارىنىڭ بەيبىتشىلىك سيپاتىنا كەپىلدىك ەتۋ شارتىندا، ساياسي ديپلوماتيالىق قۇلشىنىستار مەن حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمى جۇلگەسىندەگى كەپىلدىك ەتىپ باقىلاۋ سەلبەستىگىن ورىستەتۋ بارىسىندا عانا ۇيلەسىمدى شەشىم ەتۋگە بولادى. تاريحتا قايتالاي دالەلدەنگەندەي، القالار كەڭەسىنىڭ قارسىلاسۋ سيپاتىنداعى يرانعا قاتىستى قاۋلىنى كۇشپەن ىلگەرىلەتۋى، تەك وتقا ماي قۇيعانمەن، پالە ۇستىنە پالە جاماعانمەن بىردەي. قازىرگى جاعدايدا، القالار كەڭەسى يران يادرو ماسەلەسىنە قاتىستى تالقىنى ورنىقتىلىقپەن ورىستەتۋدى ىلگەرىلەتۋگە كۇش سالىپ، يران مەن حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمىنىڭ سەلبەستىك ورىستەتىپ، كەڭەس جۇرگىزۋىنە ءتيىمدى شارت - جاعداي ازىرلەپ، يران يادرو ماسەلەسى جونىندەگى جاڭا كەزەكتى ساياسي ديپلوماتيالىق قۇلشىنىستارعا تاماشا اۋقىم جاراتۋعا قۇلشىنىپ، يران يادرو ماسەلەسىن قارسىلاسۋ جولىنا ونان ارى بەيىمدەۋدەن اۋلاق بولعانى ءجون.

حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى قۇرىلىمىنىڭ القالار كەڭەسىندەگى داۋىس بەرۋگە قاتىناسقان 34 مۇشە مەملەكەتتىڭ ىشىندە، جۇڭگو، رەسەي، نيگەر ەلدەرى قاۋلىعا قارسى داۋىس بەردى، برازيليا، وڭتۇستىك افريكا، ءۇندىستان، ەگيپەت، تايلاند قاتارلى دامۋ ۇستىندەگى 12 مەملەكەت قالىس قالدى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى