بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى

شي جينپيڭ بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى ديدارلاسۋىنىڭ 1 - كەزەڭدىك ماجىلىسىنە قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى

2026.09.14 08:25     كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتى

جەرگىلىكتى ۋاقىت 9 - ايدىڭ 12 - كۇنى تۇستەن كەيىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ جاڭا دەليدە بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى ديدارلاسۋىنىڭ 1 - كەزەڭدىك ماجىلىسىنە قاتىناستى. شي جينپيڭ «ءداۋىر جاۋاپكەرشىلىگىن بىرگە ارقالاپ، باتىلدىقپەن اتويشى كۇش بولايىق» دەگەن تاقىرىپتا ماڭىزدى ءسوز سويلەدى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى يان يان تۇسىرگەن

جەرگىلىكتى ۋاقىت 9 - ايدىڭ 12 - كۇنى تۇستەن كەيىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ جاڭا دەليدە بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى ديدارلاسۋىنىڭ 1 - كەزەڭدىك ماجىلىسىنە قاتىناستى. ءماجىلىس كەزىندە بريكس ەلدەرى باسشىلارى توپتىق سۋرەتكە ءتۇستى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ۋاڭ يە تۇسىرگەن

شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 12 - كۇنى جاڭا دەليدەن بەرگەن حابارى (تىلشىلەر سۇن چىڭبين، ياڭ يجۇن). جەرگىلىكتى ۋاقىت 9 - ايدىڭ 12 - كۇنى تۇستەن كەيىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ جاڭا دەليدە بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى ديدارلاسۋىنىڭ 1 - كەزەڭدىك ماجىلىسىنە قاتىناستى.

رەسەي زۇڭتۇڭى پۋتين، وڭتۇستىك افريكا زۇڭتۇڭى راماپوسا، يران زۇڭتۇڭى پەزەشسييان، ەگيپەت زۇڭتۇڭى سيسي، يندونەزيا زۇڭتۇڭى پرابوۆو، ەفيوفيا زۇڭليى ابي، اراب بىرىككەن امىرلىگى ابۋدابي پاتشا مۇراگەرى حاليد جانە برازيليانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترى قاتارلىلار قاتىناستى، ءۇندىستان زۇڭليى مودي ءماجىلىستى باسقاردى.

شي جينپيڭ «ءداۋىر جاۋاپكەرشىلىگىن بىرگە ارقالاپ، باتىلدىقپەن اتويشى كۇش بولايىق» دەگەن تاقىرىپتا ماڭىزدى ءسوز سويلەدى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: بيىل − بريكس ەلدەرى سەلبەستىگىنىڭ 20 جىلدىعى. 20 جىلدان بەرى، بريكس سەلبەستىك مەحانيزمى ۇزدىكسىز دامىپ، زورايىپ، جالىندى ومىرشەڭ كۇشىن ايگىلەپ، بۇگىنگى دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ىقپالدى جاڭادان گۇلدەنگەن بازارعا جانە وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ سەلبەستىك تۇعىرىنا اينالدى. بۇل ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرگەن 20 جىل، بريكس ەلدەرى ءوز مەملەكەت جاعدايىنا ۇيلەسەتىن دامۋ جولى جونىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، جاڭادان گۇلدەنگەن بازارعا جانە وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ بىرلەسىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋىنىڭ ۇلگىسىنە اينالدى. بۇل قيىن - قىستاۋ كۇندەردى بىرگە وتكەرگەن 20 جىل، بريكس ەلدەرى حالىقارالىق فينانس داعدارىسى، جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ىندەتى، كليمات وزگەرىسى سياقتى سىن - سايىستارعا قول ۇستاسا توتەپ بەرىپ، جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگىنىڭ ورتاق مۇددەسىن باتىل قورعاپ، دۇنيە جۇزىنە ورنىقتىلىق جانە وڭ ەنەرگيا ازىرلەدى. بۇل سۇبەلى تابىستارعا قول جەتكىزگەن 20 جىل، بريكس ەلدەرى تاريحي سيپاتتى مۇشە كەڭەيتۋدى جۇزەگە اسىرىپ، جان - جاقتى، كوپ ساتىلى سەلبەستىك جۇلگەسىن ورناتىپ، ”ۇلكەن بريكس سەلبەستىگىنىڭ“ جوعارى ساپالى دامۋ جاڭا كەزەڭىنە قادام تاستادى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە ءجۇزىنىڭ 100 جىلدىق وزگەرىس جاعدايى جەدەل قۇبىلۋدا، جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگى قاۋىرت زورايۋدا، دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپ ۇيەكتەنۋى بوگەۋ بەرمەيدى. سونىمەن قاتار سىڭار جاقتىلىق، وكتەمدىك ساياسي تەرىس اعىمدارى جوڭكىلۋدە، كوپ جاقتىلىق پەن حالىقارالىق ءتارتىپ سوققىعا ۇشىراۋدا، بەيبىتشىلىك قىزىل سيفرى، دامۋ قىزىل سيفرى، حاۋىپسىزدىك قىزىل سيفرى، باسقارۋ قىزىل سيفرى ارتپاسا كەمىگەن جوق. بريكس ەلدەرى تاريحتىڭ دۇرىس جاعىندا باتىل تۇرىپ، باتىلدىقپەن ءداۋىر اتويشىسى بولىپ، حالىقارالىق ءتارتىپتىڭ اناعۇرلىم ءادىل، ۇيلەسىمدى بەتالىسقا قاراي دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى قول ۇستاسا ىلگەرىلەتۋى كەرەك.

ءبىرىنشى، جاڭالىق اشا دامۋدى جەبەۋدىڭ اتويشىسى بولۋ كەرەك. ىرىقتىلىق ۇقىعىن مىقتى يگەرىپ، جاساندى زەردە سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، اشىق قاينارلى كود بويىنشا اشىق ۇستاۋعا، سەلبەسىپ ورتاق يگىلىكتەنۋگە ىنتالاندىرىپ، ناقتى ىستەر سەلبەستىگىنىڭ جاڭالىققا بەت الۋىن، بيىككە ۇمتىلۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك. بريكس ەلدەرىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە سەلبەستىك ۇيىمىنا بەلسەنە ات سالىسۋىن قارسى الامىز. جۇڭگو جاق بريكس ەلدەرىنىڭ جاساندى زەردە ارقىلى جاڭاشا ونەركاسىپتەنۋگە قۋات ۇستەۋ باستاماسىن العا قويدى، ءار جاقپەن بىرگە اناعۇرلىم كوپ زەرتتەۋ - اشۋ جانە قولدانۋ جەتىستىكتەرىن قالىپتاستىرىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگى، قامداۋ تىزبەگى سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋدى قالايدى.

ەكىنشى، بەيبىتشىلىكتى، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ اتويشىسى بولۋ كەرەك. ورتاق، جالپىلىق، سەلبەستىك، باياندى حاۋىپسىزدىك كوزقاراسىن ۇستانىپ، قىرعي قاباقتىق سوعىس ويى مەن توپقا ءبولىنىپ قارسىلاسۋعا قارسى تۇرىپ، باسقا ەلدىڭ يەلىك ۇقىعىنا قول سۇعۋعا، باسقا ەلدىڭ ىشكى ىسىنە كيلىگۋگە قارسى تۇرىپ، قولامتالى ماسەلەلەردى شەشۋگە سىندارلى ات سالىسىپ، ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋعا تەڭ ءمان بەرۋ جولى جونىندە ىزدەنىس جاساۋعا بريكستىڭ وزگەشە ۇلەسىن قوسۋ كەرەك. جۇڭگو جاق بريكس ەلدەرى مۇشەلەرىمەن بىرگە ورتا شىعىس شىعاناق ءوڭىرىنىڭ بەيبىتشىلىگىن، تىنىشتىعىن جۇزەگە اسىرۋدا ءتيىستى رولىن ساۋلەلەندىرۋدى قالايدى.

ءۇشىنشى، وركەنيەتتەردىڭ ءوزارا ۇلگى الۋىن ىلگەرىلەتۋدىڭ اتويشىسى بولۋ كەرەك. بۇكىل ادامزاتتىڭ ورتاق قۇندىلىعىن اسقاقتاتىپ، وركەنيەتتەردىڭ اۋىس - كۇيىسىن، ءوزارا ۇلگى الۋىن، جاراسىمدى قاتار ءومىر ءسۇرۋىن دارىپتەۋ كەرەك. بريكس ەلدەرىنىڭ گۋمانيتارلىق اۋىس - كۇيىس تالقى مىنبەرىن ويداعىداي وتكىزىپ، ەل باسقارۋ تاجىريبەلەرىن ورتاقتاسىپ، مەملەكەت پەن مەملەكەت قاتىناسىنىڭ ورنىقتى دامۋىنا وڭ ەنەرگيا توپتاۋ كەرەك. مادەنيەت، ساياحات، وقۋ - اعارتۋ سياقتىلارداعى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، جاستاردىڭ اۋىس - كۇيىسىن كۇشەيتىپ، بۇقارانىڭ ۇنەمى بارىس - كەلىس جاساۋىن، ءوزارا ءتۇسىنىسۋىن، ەتەنە بولۋىن جەبەۋ كەرەك.

ءتورتىنشى، الەمدىك باسقارۋعا رەفورما جاساۋدىڭ جانە ونى كەمەلدەندىرۋدىڭ اتويشىسى بولۋ كەرەك. حالىقارالىق قاتىناستىڭ دەموكراتيالانۋ ۇلكەن اۋقىمىنا سايكەسىپ، اناعۇرلىم ءادىل، ۇيلەسىمدى الەمدىك باسقارۋ جۇيەسىن ورناتۋدى ىلگەرىلەتىپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ بەدەلىن قورعاۋ كەرەك. دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىن وزەك ەتكەن كوپ جاقتى ساۋدا ءتۇزىلىسىن قولداپ، ءارقانداي فورماداعى قورعامپازدىق شارالارىن شەكتەۋ كەرەك. ينتەرنەت، سىرتقى كەڭىستىك، تەرەڭ تەڭىز سياقتى جاڭا جەر - سۋدى الەمدىك باسقارۋعا جەتەكشىلىك ەتىپ، جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەلدەردىڭ ءسوز سويلەۋ ۇقىعىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: 20 جىلدىق قيىن - قىستاۋ كۇندەردى بىرگە وتكەردىك، ىنتىماقتاسۋ، سەلبەسۋ باستان - اياق بريكس ىستەرى دامۋىنىڭ كۇش قاينارى بولىپ كەلەدى. ءبىر - بىرىنە بۇكپەسىز مامىلە جاساۋعا، پارىقتاردى تاستاپ ورتاقتىققا ۇمتىلۋعا تاباندى بولىپ، ءبىر - ءبىرىنىڭ ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان وزەكتى ماسەلەلەرىنە قۇرمەت ەتىپ، بايلانىس جاساۋ، تىلدەسۋ ارقىلى ءوزارا ءتۇسىنىسۋدى كۇشەيتىپ، قايشىلىقتار مەن الاۋىزدىقتاردى ۇيلەسىمدى ءبىر جاقتى ەتىپ، بريكس سەلبەستىگىنىڭ ورنىقتى قاداممەن الىسقا جەتۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. جۇڭگو كەلەر جىلى بريكستىڭ ءتوراعا ەلى مىندەتىن وتكىزىپ الىپ، بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 19 - رەتكى ديدارلاسۋىن وتكىزەدى. جۇڭگو جاق ءارقايسى جاقپەن ورتاق تانىم ۇيىستىرىپ، بولاشاققا جول اشىپ، بريكس سەلبەستىگىنىڭ ءۇشىنشى ”التىن 10 جىلدىعىن“ باستاپ، گۇلدەنۋدىڭ، العا باسۋدىڭ نۇرلى بولاشاعىن بىرگە اشۋدى قالايدى.

ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار ەل باسشىلارى بريكس سەلبەستىگى جانە حالىقارالىق، وڭىرلىك ماسەلەلەر جونىندە ىشكەرىلەي پىكىر اۋىستىردى.

ءار جاق بريكس ەلدەرى قۇرىلعان 20 جىلدان بەرى قول جەتكىزگەن دامۋ تابىستارىنا جوعارى باعا بەرىپ، بريكس مەحانيزمىنىڭ كەڭ كولەمدى ۋاكىلدىك سيپاتقا يە، وراسان زور دامۋ كومەسكى كۇشىنە يە ەكەندىگىن ءبىلدىردى. وڭىرلىك قاقتىعىستىڭ اسقىنۋى، سىڭار جاقتىلىقتىڭ باس كوتەرۋى الدىندا بريكس ەلدەرى جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگى ءۇشىن ءۇن قاتىپ، كوپ جاقتىلىقتى قورعاپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ۇيتقىلىق رولىن قولداپ، ءار ەلدىڭ يەلىك ۇقىق تەڭدىگىن قورعاپ، حالىقارالىق زاڭعا بويسۇنىپ، باسقا ەلدىڭ ىشكى ىسىنە كيلىگۋگە قارسى تۇرىپ، ەركىن ساۋدانى قولداپ، الەمدىك سايىستارعا بىرگە توتەپ بەرۋگە مىندەتتى. ءارقايسى جاق بريكس رۋحىن بەرىك ۇستانىپ، ءار سالاداعى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، ەكونوميكانىڭ سەرپىمدىلىگىن كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم ءادىل، سيىسىمدى حالىقارالىق ءتارتىپتىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتىپ، حاۋىپسىز، گۇلدەنگەن كوپ ۇيەكتى دۇنيە ءجۇزىن قۇرۋ كەرەك. ءار جاق جۇڭگونىڭ بريكس مەحانيزمىنىڭ دامۋىنا، زورايۋىنا قوسقان ماڭىزدى ۇلەسىن القادى، جۇڭگونىڭ كەلەر جىلعى ءتوراعا ەل رەتىندە، بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 19 - رەتكى ديدارلاسۋىن ويداعىداي وتكىزىپ، بريكس سەلبەستىگىنىڭ تىڭ ساتىعا كوتەرىلۋىن بىرگە ىلگەرىلەتۋدى قولدايدى.

ءماجىلىس «بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى ديدارلاسۋى جاڭا دەلي جارناماسىن» ماقۇلدادى.

ءماجىلىس كەزىندە بريكس ەلدەرىنىڭ باسشىلارى بريكس قۇرىلعاندىعىنىڭ 20 جىلدىعى سۋرەت كورمەسىن ارالاپ، بىرگە اعاش ەكتى ءارى توپتىق سۋرەتكە ءتۇستى.

ساي چي، ۋاڭ ي قاتارلىلار جوعارىداعى قيمىلدارعا قاتىناستى.

جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى