جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىنىڭ جويقىن كۇشىن ۇيىستىردى

توپىراقتان سومدالعان شيحايگۋدىڭ العاشقى بەت - بەينەسى، سارى توپىراقپەن ەڭسە كوتەرگەن ساحنا كورىنىسى، فۋجيان، نيڭشيا ەرەكشەلىگىندەگى ۇلتتىق مۋزىكا... تاياۋدا، فۋجيان مەن نيڭشيانىڭ سەلبەستىك حيكاياسى باياندالعان «تاۋ . تەڭىز» تەاترى نيڭشيانىڭ يۇڭنيڭ اۋدانى ميننيڭ قالاشىعىندا قويىلىپ، كوپتەگەن ساياحاتشىلاردىڭ القاۋىنا بولەندى.

30 جىلدىڭ الدىندا، فۋجيان مەن نيڭشيانىڭ سەلبەستىگى باستالدى، قىرۋار جىلدى ارتقا تاستاعان ”تاۋ - تەڭىز سۇيىسپەنشىلىگى“ وسىلاي جارىققا شىقتى. 30 جىلدان بەرى فۋجيان ولكەسىنىڭ نيڭشياعا كومەككە كەلگەن ءبىر توپ كادرى تاباندىلىقپەن ۇلەس قوسىپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزىپ، ءار ۇلت كادر - بۇقاراسىمەن بىرگە قۇلازىعان قايراڭدى باي - باقىتتى قايراڭعا اينالدىردى.

ميننيڭ قالاشىعىنىڭ دامۋ وزگەرىسى ۇلتتاردىڭ ىنتىماقتاسا كۇرەس جاساۋىنىڭ، بىرگە گۇلدەنىپ - كوركەيۋىنىڭ، دامۋىنىڭ شاعىن كورىنىسى.

”56 ۇلتتىڭ بىرگە ۇيىسۋى جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسىنىڭ ايگىلەنۋى، جۇڭحۋا ۇلتى ءبىر ۇلكەن شاڭىراق“. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ ستراتەگيالىق تۇرعىسىنان ۇلت قىزمەتىن جوسپارلاپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋدى جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ ۇلت قىزمەتىنىڭ نەگىزگى جەلىسى، ۇلت رايوندارىنىڭ ءتۇرلى قىزمەتتەرىنىڭ نەگىزگى جەلىسى ەتۋدى ايقىن العا قويىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ۇلت قىزمەتىن كۇشەيتۋ جانە جاقسارتۋ جونىندەگى ماڭىزدى يدەياسىن قالىپتاستىردى. ەلىمىزدىڭ ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ىستەرىندە تاريحي تابىستارعا قول جەتكىزۋ، تاريحي وزگەرىستەر تۋدىرۋ ىلگەرىلەتىلدى.

كوككە شاپشىپ بۋىرقانعان تولقىنداي بولدى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ءبىر ميلليارد 400 ميلليوننان استام جۇڭحۋا ۇلاندارى انار دانىندەي تىعىز ۇيىسسا، جۇڭحۋا ۇلتى ەڭسە كوتەرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسى بوگەۋسىز ىلگەرىلەيدى.

بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە وتكەرىپ، داڭقتا دا، نامىستا دا بىرگە بولىپ، تاعدىرلاس بولىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى بارعان سايىن بەكەمدەلدى

الىپ تيانشان تاۋى كەزىندە شينجياڭنىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىن ءبولىپ تۇراتىن تابيعي قالتقى بولاتىن. قازىر جالپى ۇزىندىعى 22.13 كيلومەتر كەلەتىن تيانشان جەڭىس تۋنەلى تيانشان تاۋىن ەندەي ءوتىپ، كوك تىرەگەن تاۋدى حاۋىپ - قاتەرسىز داڭعىل جولعا اينالدىردى.

”تيانشان تاۋىن تەسىپ ءوتۋ وڭاي ەمەس، ءبىراق تيانشان تاۋىنىڭ ارعى جاعىندا حالىق بار...“ شينجياڭنىڭ ساياحات جەتەكشىسى ءدىلنۇر تۇرسىنجاننىڭ شىنايى تانىستىرۋى سانسىز توراپتاستاردى اسەرلەندىردى، سونداي - اق ”جۇڭحۋا ۇلتى ءبىر ءۇيلى جانداي ەتەنە بولىپ، جۇڭگو ارمانىن ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن بىرگە سومداۋدىڭ“ تەرەڭ ءمانىن ايگىلەدى.

”ۇلتتار ىنتىماعى _ ەلىمىزدەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ جان تامىرى، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى _ ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ نەگىزى“. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ ۇلت قىزمەتى سالاسىندا ماركسيزمنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن جۇڭگونىڭ ناقتى امالياتىمەن، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىمەن ۇشتاستىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ جونىندەگى كەلەلى ءتول جاسامپازدىق تۇجىرىمىن العا قويىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ۇلت قىزمەتىن كۇشەيتۋ جانە جاقسارتۋ جونىندەگى ماڭىزدى يدەياسىن قالىپتاستىردى. ماركسيزمدىك ۇلت نازارياسىنىڭ جۇڭگوشالانۋىن، زامانالانۋىن ىلگەرىلەتتى.

جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ سىندى نەگىزگى جەلىنى مىقتاپ ارقاۋ ەتىپ، جاڭا داۋىردەگى ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ىستەرىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە وتكەرۋ، داڭقتا دا، نامىستا دا بىرگە بولۋ، تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ۇستانىمى جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى بارعان سايىن بەكەمدەلىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسى قۇرىلىسى ۇزدىكسىز تەرەڭدەدى.

_ ”جۇڭحۋا ۇلتى“ نەگىزگى زاڭعا ەنگىزىلدى، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىن جەبەۋ زاڭى جاريالانىپ اتقارىلدى، ”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ“ وزگەرىس ەنگىزىلگەننەن كەيىنگى زاڭ شىعارۋ زاڭى، جەرگىلىكتى ءار دارەجەلى حالىق قۇرىلتايلارى مەن ۇكىمەتتەردىڭ ۇيىمدىق زاڭى سياقتى زاڭدارعا ەنگىزىلدى، كوپتەگەن جەر ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ەرەجەسىن جاسادى... جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسى زاڭمەن جونگە سالۋ ارناسىندا ۇزدىكسىز ىلگەرىلەدى.

− جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى تاربيەسىن وقۋلىققا، ساباقحاناعا، باعالاۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋدى ىلگەرىلەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى تاربيەسىن حالىقتىق وقۋ - اعارتۋمەن، كادرلار تاربيەسىمەن، قوعامدىق وقۋ - اعارتۋ جۇيەسىمەن توعىستىردى... ”ءار ۇلت انار دانىندەي تىعىز ۇيىسۋى كەرەك“ دەگەن ءسوز چاڭجياڭنىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىنە تارالدى.

باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ءار ۇلت حالقى جۇرت تىلەگىن توعىستىرىپ، رۋحاني جاقتان ءبىر - بىرىنە ارقا سۇيەپ، ۇلى وتان، جۇڭحۋا ۇلتى، جۇڭحۋا مادەنيەتى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى، جۇڭگوشا سوتسياليزم جونىندەگى ورتاق تانىم بۇرىن - سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتىپ، جۇڭگو ارمانىن ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن بىرگە سومدايتىن قۇدىرەتتى كۇش قالىپتاستىردى.

”وسىدان باستاپ ءبىز ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن ەڭ سوڭىنا دەيىن ىنتىماقتاسىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا، تەرەزەسى تەڭ، ەركىن، باقىتتى ۇلى شاڭىراق قۇرۋ جولىندا كۇرەسۋگە سەرت بەرەمىز!“

يۇنناننىڭ پۋىر قالاسىندا تاس ەسكەرتكىشكە ويىلعان سەرت تالاي جىلدى ارتقا تاستاپ، تاريحقا كۋا بولىپ، قازىرگى جاعدايدى ايگىلەپ تۇر.1951 - جىلى پۋىرداعى ءار ۇلت بۇقاراسى ەسكەرتكىش ورناتىپ، سەرت بەرىپ، وسى ايبىندى سەرتتى جازدى. 70 نەشە جىلدىق بوران - شاشىندى باستان كەشىردى، ەسكەرتكىشتەگى جازۋلار تەڭبىلدەنگەنىمەن، ۇستانىم كۇن سايىن كوكەيگە ۇيالادى −

”وسىناۋ كەڭ - بايتاق، كوركەم، ىرىستى توپىراقتا ءار ۇلت حالقىنىڭ ورتاق مەكەنى − جۇڭگو؛ بارلىعىنىڭ ورتاق سالاۋاتى − جۇڭحۋا ۇلتى؛ بارلىعىنىڭ ورتاق اتى − جۇڭگولىقتار؛ بارلىعىنىڭ ورتاق ارمانى − جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ!“

ءبىر ۇلتتى قاعىس قالدىرماي، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى ىنتىماعى ارقىلى جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى جەبەدى

بۇلىڭگۋ دۇڭشياڭ تىلىندە ”جالاما جارتاس“ دەگەن ماعىنادا، ءبىر مەزەت گانسۋ ولكەسى لينشيا حۇيزۋ اۆتونوميالى وبلىسى دۇڭشياڭ اۆتونوميالى اۋدانى ەڭ شەتكەرى كەدەي قىستاق بولاتىن. ”ول كەزدە قىستاققا سۋ جەتكىزىلىپ، جول تۇتاسسا جاقسى بولار ەدى دەپ ويلايتىنمىن“ دەدى بۇلىڭگۋ قىستاعى تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ما چۇنحۋا.

قازىر قىستاققا سۋ جەتكىزىلىپ، جول سالىنىپ قانا قويماي، قىستاقتىڭ بەت - بەينەسى دە شىت جاڭا تۇسكە ەندى. بۇرىنعى كەدەي قىستاق ”مەملەكەتتىك وركەنيەتتى قىستاق“، ”جۇڭگونىڭ كورىكتى سەيىل - سەرۋەن اۋىل - قىستاعى“ سياقتى اتاقتارعا يە بولعان اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋدەن ۇلگى كورسەتەتىن قىستاققا اينالدى.

”قىستاق تۇلعالاندى ءارى رۋح سومدالدى. قىستاق تۇرعىندارىنىڭ رۋحاني بەت - بەينەسى جاڭارىپ، بۇلىڭگۋدى سارى توپىراقتى بەتكەيدەگى باقىتتى قىستاق ەتىپ قۇرىپ شىعۋعا سەرت بەردىك“ دەدى ما چۇنحۋا جۇزىنەن كۇلكى ءۇيىرىلىپ.

جۇڭحۋا ۇلتى − ۇلكەن شاڭىراق، ءبىر ءۇيلى جان جاقسى تۇرمىس كەشىرۋى كەرەك. پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى از ۇلتتار مەن ۇلت رايوندارىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋدى بۇكىل ەلدىڭ رەفورما، دامۋ جالپى جاعدايىندا ءتىپتى دە كورنەكتى ورىنعا قويدى، شىعارىلعان ساياساتتىق شارالاردىڭ تىعىز، سۇيەمەلدەۋ تەبىنىنىڭ زور بولۋى بۇرىن بولىپ كورىلمەگەن دارەجەدە بولدى، از ۇلتتار مەن ۇلت رايوندارى بۇكىل ەلمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇردى، ۇلت رايوندارىنىڭ قالا - اۋىلدارىنىڭ بەت - بەينەسىندە تەرەڭ وزگەرىس تۋىلدى.

يۇنناننىڭ گۇڭشانىنداعى دۋلۇڭ ۇلتى − تاۋ قويناۋىندا تۇرمىس كەشىرەتىن از ۇلت. تۇڭعىش تاس جولدىڭ تۇتاسۋىنا، تۇڭعىش تۋنەلدىڭ اشىلۋىنا، تۇڭعىش بەيقۇت ءۇيدىڭ سالىنىپ بولۋىنا ىلەسە، دۋلۇڭ ۇلتى ”ءبىر قادامداعى مىڭ جىلدىق“ سەكىرىستى جۇزەگە اسىردى.

شيزاڭنىڭ لينجى دەگەن جەرىندەگى گارا قىستاعى − الىس - جاقىنعا اتى ايگىلى ”شاپتول گۇلى قىستاعى”، گۋاڭدۇڭنىڭ شيزاڭعا كومەككە بارعان قىزمەت اترەتىنىڭ كومەگىندە شاپتول گۇلى مەرەكەسى ماركاسىن شىعاردى، حالىقتىق تۇسەلحانا، جەمىس ءۇزۋ، ەگىنشىلىك باقشاسى قىستاق تۇرعىندارىن بايىتتى، ”تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ دا، باعالى بايلىق تا كەرەك“ دەگەن ءسوز رەالدىققا اينالدى.

وراسان زور وزگەرىستەر تاريح بەتىنەن ماڭگى وشپەيتىن كەرەمەتتەرگە اينالدى:

بۇكىل ەل بويىنشا ۇلتتىق اۆتونوميالى جەرلەردەگى 420 كەدەي اۋدان كەدەيلىك قالپاعىن تۇگەلدەي الىپ تاستادى، ۇلت رايوندارىندا جيىنى 30 ميلليوننان استام ادام كەدەيلىكتەن ارىلدى. ۇلت رايوندارىندا بۇكىل ەلمەن بىرگە كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرىپ، ۇلت رايوندارىن نەشە مىڭ جىل مازالاعان مۇلدە كەدەيلىك پەن وڭىرلىك جالپى تۇلعالىق كەدەيلىك ماسەلەسى تاريحي سيپاتتى شەشىلدى.

جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، بىرگە اۋقاتتانۋدى جۇزەگە اسىرۋدا بىردە - ءبىر ۇلتتىڭ قاعىس قالۋىنا بولمايدى.

شەكارانى گۇلدەندىرىپ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ، كاسىپ سالاسى ارقىلى سۇيەمەلدەۋ، وقۋ - اعارتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ سىندى سۇيەمەلدەۋ ساياساتتارى تىڭعىلىقتى تياناقتاندى؛ ەكولوگيالىق تاماق، ساياحات تاماعى، مادەنيەت تاماعى، اۋقاتتانۋ ارناسى ۇزدىكسىز كەڭەيدى. جاڭا داۋىردەگى دامۋدىڭ جاۋابى ۇلت رايوندارىندا دالمە - ءدال جازىلدى −

دۇنيە ءجۇزىنىڭ جوتاسىندا ەلەكتر تورابى قاۋىرت توقىلدى. چيڭحاي - شيزاڭ، سىچۋان - شيزاڭ، زاڭجۇڭ، الي سياقتى ”ەلەكتر جولى“ چيڭحاي - شيزاڭ ۇستىرتىندە ايقاسىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنا حاۋىپسىز، سەنىمدى ”جارىق تورىن“، ”حالىق تۇرمىسى تورىن“، ”باقىت تورىن“ قۇرادى؛

قۇمدى ءشولدىڭ قويناۋىندا پويەز گۋدوك شالدى. شينجياڭنىڭ حوتان - چارقىلىق تەمىر جولى وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ لوپ، شەريا، كەريا، نيە، چەرشەن سياقتى جەرلەرىندە پويەز بولماۋ تاريحىن اياقتاتىپ، نەگىزدىك قۇرىلعى عانا ەمەس، بۇقارانىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس ءتاسىلىن وزگەرتتى؛

مىڭ جىلدىق دۇڭزۋ قىستاعى جاڭا ومىرگە قادام تاستادى. گۇيجوۋدىڭ ليپيڭ اۋدانى جاۋشيڭ دۇڭزۋ قىستاعىندا دۇڭزۋ جىرى الىستاعى ساياحاتشىلاردى وزىنە باۋرادى، دۇڭزۋ كەستەلەرى، بالاۋىز بوياۋ سياقتى بەيزاتتىق مادەني مۇراعاتتار قايتا جاڭعىردى، بايىرعى دۇڭزۋ قىستاعى جاڭاشا جاڭا داستان جازدى؛

حالىق تىلەگى ينجەنەريالارى، حالىققا ءتيىمدى، ناقتى ىستەر ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ رەفورما، دامۋ جەتىستىكتەرىنەن بىرگە يگىلىكتەنىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى، حاۋىپسىزدىك سەزىمى كۇشەيىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى ىنتىماعى ارقىلى جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى جەبەپ، بىرگە كۇرەس جۇرگىزۋ سەنىمى اناعۇرلىم بەكەمدەلىپ، قوزعاۋشى كۇشى اناعۇرلىم نىعايدى.

ءبىر توپ سان دامۋ قارقىنىنا كۋا بولدى: 2020 - جىلدان 2025 - جىلعا دەيىن، 5 اۆتونوميالى رايوننىڭ وڭىرلىك ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنىنىڭ جالپى جيىنتىعى 6 تريلليون 100 ميلليارد يۋاننان 8 تريلليون 660 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %5.5 ارتتى. 2025 - جىلى 5 اۆتونوميالى رايوننىڭ قالا - قالاشىق، اۋىل - قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق كىرىسى جەكە - جەكە 47 مىڭ 300 يۋانعا، 21 مىڭ 600 يۋانعا جەتىپ، 2020 - جىلداعىدان جەكە - جەكە %27.4، %45 ارتتى.

مەيلى قارلى ۇستىرتتە، ءشول دالادا، الدە قىساڭداعى نۋ ورمان، تاۋلى رايوندا بولسىن، ۇلت رايوندارىنىڭ ۇشقان قۇستاي دامۋى ءار ۇلت بۇقاراسىنا جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ءبىر ۇلكەن وتباسى ەكەنىن، تەك مەملەكەت قۇدىرەتتەنگەندە، جۇڭحۋا ۇلتى جاقسارعاندا عانا ءوزىنىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرە الاتىندىعىن تەرەڭ سەزىندىردى.

تىزە قوسا وتىرىپ، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسى، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ جولىندا ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزدى

”ىشكى موڭعۇلدا ايكۇلشە جەيسىزدەر مە؟“

”ءيا، جەيمىز، ونىڭ ۇستىنە قايماق ءدامدىسىن.“

جۇڭچيۋ مەرەكەسى تاياپ قالدى، ىشكى موڭعۇلدا وندىرىلەتىن قايماقتى ايكۇلشەنىڭ ساتىلۋى كۇسەت بولىپ، بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى ساياحاتشىلاردىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا يە بولدى.

كىشكەنە عانا قايماقتى ايكۇلشە جۇڭحۋا ۇلتى مادەنيەتىنىڭ ءوزارا توعىسىپ، ەكونوميكانىڭ ءوزارا قولداۋ كورسەتىپ، سۇيىسپەنشىلىكتى تەرەڭدەتكەندىگىنىڭ جاندى مىسالىنا اينالدى ءارى ءار ۇلت حالقىنىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن تەرەڭدەتۋىنىڭ جاندى بەينەسى بولدى.

ۇلتتاردىڭ ارالاسۋى، ىشتەسۋى، توعىسۋى _ ۇلتتار ىنتىماعىن نىعايتۋدا، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدە، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋدە، ءسوزسىز، باسىپ وتەتىن جول.

ۇلت ءبيى، الاڭ ءبيى، جەلپۋىش ءبيى بۇرالا بيلەنسە، سامالدىق استىندا وتىرعان تۇرعىندار شۇيىركەلەسە سىرلاسىپ، جۇزدەرىنەن كۇلكى ۇيىرىلۋدە، بالاقايلار كەڭ جاسىل الاڭدا اسىر سالىپ ويناپ ءجۇر ... كەشقۇرىم، نيڭشيانىڭ يىنچۋان قالاسى جينفىڭ رايونى چاڭچىڭ حۋايۋان الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ شاعىن الاڭى دۋمانعا بولەندى. الەۋمەتتىك اۋماقتا حانزۋ، حۇيزۋ، مانزۋ، موڭعۇل، زاڭزۋ ۇلتى سياقتى ۇلتتار ارالاسا قونىستانعان بولىپ، كوپ ۇلت شوعىرلى قونىستانعان تيپتىك الەۋمەتتىك اۋماق سانالادى.

”جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ءداستۇرلى مەرەكەلەرىنەن، ايتالىق، كوكتەم مەرەكەسى، قياق كۇرىش مەرەكەسى كەزىندە ءبىز ’ۇلكەن شاڭىراق قوناعاسىن‘ وتكىزەمىز. كوپشىلىك ءبىر اراعا باس قوسىپ، شۇيىركەلەسىپ، سۇيىسپەنشىلىكتى تەرەڭدەتىپ، بەينە اناردىڭ دانىندەي ۇيىسامىز“ دەدى چاڭچىڭ حۋايۋان الەۋمەتتىك اۋماعى پارتكومىنىڭ شۋجيى، تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جاۋ نايشياڭ.

مۇنداي كورىنىس ۇلت رايوندارىندا كوپتەپ كەزدەسەدى −

گۋاڭشيدىڭ ناننيڭ قالاسى لياڭچيڭ رايونى لياڭچيڭ قالاشىعى پانلۇڭ الەۋمەتتىك اۋماعىندا حانزۋ، جۋاڭزۋ، ياۋزۋ جانە مۋلاۋ ۇلتى سياقتى ءار ۇلت بۇقاراسى بىرگە تۇرىپ، بىرگە ۇيرەنىپ، بىرگە قۇرىپ، بىرگە يگىلىكتەنىپ، بىرگە جۇمىس ىستەپ، بىرگە شاتتانىپ، ۇلتتار ىنتىماعى حيكاياسىن جازۋدا؛

چيڭحايدىڭ حۋجۋ تۋزۋ اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ ۋشى قالاشىعىندا حانزۋ، تۋزۋ، زاڭزۋ، حۇيزۋ، مانزۋ، موڭعۇل سياقتى ءار ۇلت بۇقاراسى بىرگە ەگىن ەگىپ، بىرگە جۇمىس ىستەپ، كەستە تىگىپ، اراق اشىتىپ، شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشىپ، ءبىر - بىرىمەن بىتە قايناسقان جاعدايدى الدەقاشان قالىپتاستىردى...

ءار ۇلت پەرزەنتتەرى جۇڭحۋا ۇلتى ۇلى شاڭىراعىندا ەتەنە بولىپ، ءبىر - بىرىنە قارايلاسىپ، ىشتەي ارالاسىپ كەلەدى، ەلىمىزدەگى از ۇلتتاردىڭ جىلجىمالى حالىق سانى 33 ميلليوننان استى، از ۇلتتاردىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى قالالارعا جانە بىتىراندى قونىستاناتىن رايوندارعا قونىستاندى، ءار ۇلت جاستارى مەن ورەندەرىنىڭ اۋىس - كۇيىس جوسپارى، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ءوزارا كىرىككەن دامۋ جوسپارى، ساياحات ارقىلى ۇلتتاردىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن جەبەۋ جوسپارى سياقتىلار اتقارىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ارالاسۋىنىڭ، ىشتەسۋىنىڭ، توعىسۋىنىڭ تەرەڭدەۋى مەن كەڭەيۋى بۇرىن بولىپ كورمەگەن دارەجەدە بولدى.

مادەنيەت _ ءبىر ۇلتتىڭ جانى، مادەنيەت تانىمى − ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ كۇرە تامىرى.

بەيزاتتىق مادەني مۇرالار سارايىندا ادامدار ءيىن تىرەسىپ، وتانشىلدىق سۇيىسپەنشىلىك تولقىنى مادەنيەت جاسامپازدىعى قۇرمەتتەلىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ مازمۇنىنداعى مادەني مۇرالار، بايىرعى كىتاپتار كورمەسى رەت سانى بويىنشا 560 مىڭنان استام كورەرمەن قابىلدادى، مەملەكەتتە ءبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ءتىل - جازۋ تاربيەسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، «جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسى تۋرالى جالپى شولۋ» وقۋلىعى بۇكىل ەلدە وقىتۋدا پايدالانۋعا بەرىلدى ... جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ورتاق رۋحاني مەكەن قۇرىلىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلدى.

ەڭ ۇلى كۇش − ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارۋ. جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ ءار ۇلتتىڭ ءبىر نيەتپەن ىنتىماقتاسىپ، قول ۇستاسىپ، تىزە قوسا وتىرىپ، بىرگە قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋىنەن ايرىلا المايدى.

شىعىس پەن باتىستىڭ سەلبەستىگى، شيزاڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ، شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ، چيڭحايعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ ... قول ۇستاسا بىرگە ىلگەرىلەپ، وسىزامانداندىرۋعا بىرگە قادام تاستاۋ ساپارىندا، ءار ۇلت بۇقاراسى ەتەنە سۇيىسپەنشىلىكپەن جان تەبىرەنتەرلىك ”تاۋ - تەڭىز سۇيىسپەنشىلىگىن“ بەينەلەپ، سان - ساناقسىز ”تۋىستارمەن“ قاۋىشىپ، سان - ساناقسىز اسەرلى اڭگىمەلەردى قالدىرىپ، جۇرت تىلەگىن ۇيىستىراتىن، ىنتىماقتاسا العا ۇمتىلاتىن قۇدىرەتتى رۋحاني دانەكەر قالىپتاستىردى.

”ۇلتتارى ىنتىماقتى جۇڭگو، ءسوز جوق، جەڭىمپاز بولادى، ءسوز جوق، نۇرلى بولاشاققا يە بولادى، ءبىزدىڭ ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىسانامىز، ءسوز جوق، جەڭىسپەن جۇزەگە اسادى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى، ءسوز جوق، جەتىپ كەلەدى“.

باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ءار ۇلت حالقى ءبىر نيەتپەن ىنتىماقتاسىپ، تىزە قوسا وتىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتىن تانىم ورتاقتىعى اناعۇرلىم جوعارى، ۇيىسقىشتىعى اناعۇرلىم كۇشتى تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاعا اينالۋىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ ۇلى نىساناسىنا قاراي ەرلىكپەن العا باسۋدا.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى