2026.10.23 15:46 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

10 - ايدىڭ 22 - كۇنى جۇڭگو جۇمىسشى - شارۋا قىزىل ارمياسى ۇزاق جورىعى جەڭىسىنىڭ 90 جىلدىعىن ەسكە ءتۇسىرۋ جينالىسى بەيجيڭ حالىق سارايىندا سالتاناتپەن وتكىزىلدى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭ ماڭىزدى ءسوز سويلەدى.
سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ياۋ داۋي تۇسىرگەن.

10 - ايدىڭ 22 - كۇنى جۇڭگو جۇمىسشى - شارۋا قىزىل ارمياسى ۇزاق جورىعى جەڭىسىنىڭ 90 جىلدىعىن ەسكە ءتۇسىرۋ جينالىسى بەيجيڭ حالىق سارايىندا سالتاناتپەن وتكىزىلدى. شي جينپيڭ، لي چياڭ، جاۋ لىجي، ۋاڭ حۋنيڭ، ساي چي، ديڭ شۋەشياڭ، لي شي، حان جىڭ قاتارلىلار جينالىسقا قاتىناستى.
سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى شيە حۋانچى تۇسىرگەن.
«حالىق گازەتى»، 10 - ايدىڭ 22 - كۇنى، بەيجيڭ. جۇڭگو جۇمىسشى - شارۋا قىزىل ارمياسى ۇزاق جورىعى جەڭىسىنىڭ 90 جىلدىعىن ەسكە ءتۇسىرۋ جينالىسى 10 - ايدىڭ 22 كۇنى تۇستەن بۇرىن بەيجيڭ حالىق سارايىندا سالتاناتپەن وتكىزىلدى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭ ماڭىزدى ءسوز سويلەپ، مىنالاردى باسا دارىپتەدى، تاريحتى ەستە بەرىك ساقتاعاندا عانا بولاشاققا جول اشۋعا بولادى. بۇكىل پارتيا، بۇكىل ارميا، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقى پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزىپ، ۇدەرە العا تارتىپ، توڭكەرىستىك اعا بۋىندار اشقان ۇلى ىستەردى ۇزدىكسىز العا ىلگەرىلەتىپ، جاڭا ۇزاق جورىق جولىندا قۇلشىنا تىڭ شۇعىلالى تابىستار جاراتۋى كەرەك.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەلەرى، لي چياڭ، جاۋ لىجي، ۋاڭ حۋنيڭ، ساي چي، ديڭ شۋەشياڭ، لي شي، مەملەكەتتىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى حان جىڭ جينالىسقا قاتىناستى.
حالىق سارايىنىڭ ۇلكەن زالى سالتاناتتى دا دۋماندى بەينەگە شومدى. ءتوراعالار مىنبەسىنىڭ جوعارعى جاعىنا ”جۇڭگو جۇمىسشى - شارۋا قىزىل ارمياسى ۇزاق جورىعى جەڭىسىنىڭ 90 جىلدىعىن ەسكە ءتۇسىرۋ جينالىسى“ دەگەن جازۋ جازىلعان كەرمە تۋ ىلىنگەن، ارتقى پەردەنىڭ ءدال ورتاسىنا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ جارقىراعان گەربى ىلىنگەن، پارتيا گەربىنىڭ استىنا ”2026 _ 1936“ دەگەن جازۋ جازىلعان، ەكى جاعىنا بەستەن نارت قىزىل تۋ قويىلعان. 2 - قاباتتاعى تەكشەگە ”شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز ىنتىماقتاسىپ، شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭا ۇزاق جورىقتى ويداعىداي باسىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ جولىندا قاجىماي - تالماي كۇرەس جۇرگىزەيىك!“ دەگەن ۇران ىلىنگەن.
تۇستەن بۇرىن ساعات 10 دا، جاۋ لىجي ەسكە ءتۇسىرۋ جينالىسىنىڭ باستالعانىن جاريالادى، بارلىق ادام ورىندارىنان تۇرىپ، مەملەكەت ءانىن اسقاقتاتا شىرقادى.
دۋ قول شاپالاق ءۇنى ىشىندە شي جينپيڭ ماڭىزدى ءسوز سويلەدى. ول پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى اتىنان، بۇكىل پارتيا، بۇكىل ارميا، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقى اتىنان قىزىل ارمياعا باسشىلىق ەتكەن، ۇزاق جورىق سىندى تاريحي ۇلى ءىستى جاراتقان ماۋ زىدۇڭ، جوۋ ىنلاي، جۋ دى قاتارلى اعا بۋىن توڭكەرىسشىلەرگە، ۇزاق جورىقتا قاندى شايقاس جۇرگىزگەن جانە جەر - جەردە توڭكەرىستىك كۇرەستى تاباندىلىقپەن جالعاستىرعان قىزىل ارميا كوماندير - جاۋىنگەرلەرىنە، سول جىلدارى قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىعىنا كومەكتەسكەن ءار ۇلت حالقىنا، اسىرەسە، توڭكەرىستىك بازالارداعى حالىققا، قىزىل ارميانىڭ ساۋ دەنەلى ساقا جاۋىنگەرلەرىنە وسكەلەڭ قۇرمەت ءبىلدىردى. ول بارلىق ادامنىڭ ورىندارىنان تۇرىپ، ۇزاق جورىق بارىسىندا جانە جەر - جەردەگى توڭكەرىستىك كۇرەستەردە ەرلىكپەن قۇربان بولعان توڭكەرىستىك قۇرباندارعا ءۇنسىز ازا ءبىلدىرۋىن ۇسىنىس ەتتى.
شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: 1934 - جىلى 10 - ايدان 1936 - جىلى 10 - ايعا دەيىن، پارتيامىز قىزىل ارميانىڭ 1 -، 2 -، 4 - باعىت ارمياسىنا جانە 25 - كورپۋسىنا باسشىلىق ەتىپ، دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن، تاريح بەتىنەن ماڭگى وشپەيتىن ۇلى ۇزاق جورىق جاسادى. قىزىل ارميا ۇزاق جورىعى 10 نەشە ولكەنى ەندەي ءوتىپ، 25 مىڭ شاقىرىم جول باسىپ، ميلليونداعان جاۋ ارمياسىنىڭ قورشاۋىن، قۋعىنداۋىن، توسقاۋىلىن تالقانداپ، گومينداڭ كەرتارتپاشىلارىنىڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەن قىزىل ارميانى جويۋ قاسكۇنەمدىگى تۇبەگەيلى ساتسىزدىككە ۇشىراعانىن جاريالادى، سولتۇستىككە جورىق جاساپ، جاپون باسقىنشىلارىنا قارسى ستراتەگيالىق جوتكەلۋى جەڭىسپەن جۇزەگە اسىرىپ، جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن ءساتتى جاراتتى. دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن وسى توڭكەرىستىك ۇلى ءىس پارتيامىز، مەملەكەتىمىز، ارميامىز تاريحىندا ۇلى ماڭىزعا يە بولدى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋ بارىسىنا تەرەڭ ىقپال جاسادى. بۇل ايبىندى دا ايبارلى تاريحي جىرلار جۇڭگو توڭكەرىستىك ەسكەرتىكىشىنە ماڭگىلىككە ويىلىپ، نەشە ميلليون حالىقتىڭ كوڭىلىنە تەرەڭ ۇيالادى.
شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: تاريحتى قايتا ەسكە الۋ ەكپىندەي ىلگەرىلەۋدىڭ اقىل - پاراساتى مەن كۇش - قۋاتىن قابىلداۋ ءۇشىن. 90 جىلدان كەيىنگى بۇگىنگى تاڭدا، سول ءبىر جاپا - ماشاقاتتى شۇعىلالى تابىستارعا تاعى ءبىر رەت قايىرىلا قاراپ، ۇزاق جورىق جەڭىسىنىڭ سوزسىزدىك ەكەنىن، مۇنىڭ ىشىندە پارتيا مەن حالىق ارمياسى ەكپىندى العا باسۋىنىڭ جەڭىستى جولى قامتىلىپ جاتقانىن اناعۇرلىم تەرەڭ تانىپ جەتتىك. وسى ۇلى جەڭىس جولى پارتيانىڭ دۇرىس باسشىلىعىنا سۇيەنۋ ارقىلى جارىققا شىقتى، پارتيانىڭ دۇرىس باسشىلىعى مەن ماۋ زىدۇڭ جولداستىڭ ۇيتقىلىق ورنىنىڭ ورناۋى قىزىل ارميا ۇزاق جورىعىنىڭ جەڭىسى جونىنەن شەشۋشى ماڭىزعا يە. وسى ۇلى جەڭىس جولى بەرىك توڭكەرىستىك جىگەرگە سۇيەنىپ جارىققا شىقتى، توڭكەرىستىك مۇرات، توڭكەرىستىك سەنىم جاۋدى جەڭىپ، تاۋدى بۇزاتىن شەكسىز كۇش - قۋاتقا يە، وسكەلەڭ مۇرات پەن بەرىك سەنىمگە يە قوسىن جەڭىمپاز قوسىن. وسى ۇلى جەڭىس جولى دەربەس، ءوز - وزىنە قوجايىن بولۋ، شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەۋ ارقىلى جارىققا شىقتى، ماركسيزمنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن جۇڭگونىڭ ناقتى امالياتىمەن تىعىز ۇشتاستىرعاندا عانا جۇڭگو ماسەلەسىن شەشۋگە، قۇدىرەتتى ومىرشەڭدىك كۇشتى ايگىلەۋگە بولادى. وسى ۇلى جەڭىس جولى قالىڭ حالىق بۇقاراسىنىڭ قولداۋىنا سۇيەنۋ ارقىلى جارىققا شىقتى، حالىق بۇقاراسى ماڭگى پارتيا مەن حالىق ارمياسىنىڭ كۇش قاينارى جانە بەرىك تىرەگى، ءبىز حالىققا تەرەڭ تامىر تارتىپ، حالىق بۇقاراسىمەن ەتەنە بايلانىستى باستان - اياق ساقتاساق، پارتيا ىستەرى جەڭىسكە جەتپەي قويمايدى.
شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىعى تاڭعاجايىپ كەرەمەتتەر جاراتىپ، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن سومدادى. رۋح قايدا بولسا كۇش سوندا. ۇلى ۇزاق جورىق رۋحى ادالدىق كۇشىن، اقيقات كۇشىن، ادىلەت كۇشىن، ىنتىماق كۇشىن تولىق ايگىلەدى، ول جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ رۋحاني شەجىرەسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى رەتىندە، ۋاقىت پەن كەڭىستىكتەن اتتاپ ءوتىپ، ۋاقىت وتكەن سايىن جاڭارىپ، ءبىزدى قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، ەرلىكپەن العا باسۋعا جىگەرلەندىرەتىن ماڭگىلىك باعالى بايلىعىمىز جانە قۇدىرەتتى قوزعاۋشى كۇشىمىز بولماق.
شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: ۇزاق جورىقتىڭ تاريحى تولاستامايدى، ۇزاق جورىق جولى ۇزدىكسىز الىسقا بارادى. ۇزاق جورىق جەڭىسكە جەتكەن 90 جىلدان بەرى، پارتيا حالىقتى توڭكەرىستىڭ، قۇرىلىستىڭ، رەفورمانىڭ ءارقايسى تاريحي كەزەڭدەرىندە ارت - ارتىنان ۇلى ۇزاق جورىق جاساۋعا ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، ارت - ارتىنان ۇلى جەڭىستەرگە قول جەتكىزدى. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، جۇڭگوشا سوتسياليزم جاڭا داۋىرگە ءوتتى. بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ارميانىڭ، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋدىڭ ءبىرىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسى ۋاعىندا جۇزەگە استى، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىندە تاريحي تابىستارعا قول جەتتى، تاريحي وزگەرىستەر تۋىلدى، ءبىز جاڭا جورىقتا جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرۋعا، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋعا كۇش سالىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋدەمىز.
شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: جاڭا جورىق _ داڭق پەن ارمانعا تولى ۇزاق جورىق، پارتيا مەن حالىقتىڭ جاڭا ۇزاق جورىعى. ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭا ۇزاق جورىقتى ويداعىداي باسۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، پارتيانىڭ مۇرات - سەنىمىنەن، تۇپكى ماقساتىنان جازباي، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، حالىققا تىعىز سۇيەنىپ، جاڭا تاريحي ۇلى ىستەر جاراتۋ كەرەك. جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدەن جازباي، حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتىن ۇزدىكسىز قاناعاتتاندىرىپ، ”بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ“ جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتۋ، ”ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ“ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتۋ، ەكونوميكا ساپاسىنىڭ ءونىمدى جوعارىلاۋىن جانە مولشەرىنىڭ ۇيلەسىمدى ارتۋىن ىلگەرىلەتۋ، جالپى حالىقتىڭ بىرگە اۋقاتتانۋىن جەبەۋ كەرەك. كوپتەگەن جاڭا تاريحي ەرەكشەلىككە يە ۇلى كۇرەستەردى، ءسوز جوق، باتىل جۇرگىزىپ، دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى اناعۇرلىم ويداعىداي ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، تاريحي ىرىقتىلىق رۋحىمەن قيىن وتكەلدەن ءوتىپ، حاۋىپ - قاتەرمەن كۇرەسىپ، سىن - سايىستارعا توتەپ بەرىپ، جۇڭحۋانىڭ گۇلدەنۋى اتتى الىپ كەمەنىڭ تولقىن جارا العا ىلگەرىلەپ، نىق قاداممەن الىسقا جەتۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. حالىق ارمياسىن، ءسوز جوق، دۇنيە جۇزىندەگى ماڭداي الدى ارميا ەتىپ قۇرىپ شىعۋدى جەدەلدەتىپ، پارتيانىڭ حالىق ارمياسىنا شارتسىز باسشىلىعىنا باستان - اياق تاباندى بولىپ، ارميا قۇرۋدىڭ 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن ۋاعىندا جۇزەگە اسىرىپ، مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميانىڭ وسىزاماندانۋىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتۋ كەرەك. پارتيانىڭ باسشىلىعىنا، ءسوز جوق، تاباندى بولىپ، پارتيا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتىپ، پارتيانىڭ ءوزىن - ءوزى كىرشىكسىزدەندىرۋىن، ءوزىن - ءوزى كەمەلدەندىرۋىن، ءوزىن - ءوزى جاڭالاۋىن، ءوز دەڭگەيىن جوعارىلاتۋىن ۇزدىكسىز جۇزەگە اسىرىپ، پارتيانىڭ باستان - اياق جۇڭگوشا سوتسياليزم ىستەرىنىڭ پارمەندى باسشىلىق ۇيتقىسى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك (ءسوزدىڭ تولىق مازمۇنىن «حالىق گازەتىنىڭ» 2 - بەتىنەن وقي الاسىزدار).
جاۋ لىجي جينالىستى باسقارعاندا مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزى پارتيامىزدىڭ قىزىل ارمياعا باسشىلىق ەتىپ ۇزاق جورىق جۇرگىزگەن ۇلى بارىسىن ەسكە سالىپ، ۇزاق جورىق جەڭىسىنىڭ ۇلى ءمانىن قورىتىندىلاپ، ۇزاق جورىق جەڭىسىندە قامتىلعان پارتيا مەن حالىق ارمياسىنىڭ ەكپىندى العا باسۋ جولىن اشىپ كورسەتىپ، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىنىڭ تاريحي قۇنىن بايىمدادى، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن ساۋلەلەندىرۋ، جاڭا ۇزاق جورىقتى ويداعىداي باسۋ جونىندە ”بەس سوزسىزدىك“ جونىندە ايقىن تالاپ قويدى. ءسوز اسا كۇشتى ساياسي سيپاتقا، يدەيالىق سيپاتقا جانە جەتەكشىلىك سيپاتقا يە، مۇقيات ۇيرەنىپ، ءتۇسىنىپ، دايەكتىلەندىرۋدى، تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرۋ كەرەك. بۇكىل پارتيا، بۇكىل ارميا، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، ”ەكىنى تۇراقتاندىرۋدىڭ“ شەشۋشى ءمانىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ، ”ءتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ۇزاق جورىقتى ويداعىداي باسىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ جولىندا قاجىماي - تالماي كۇرەس جۇرگىزۋ كەرەك.
جينالىس ايبىندى «ينتەرناتسيونال ءانى» ءۇنى ىشىندە اياقتالدى.
بەيجيڭدەگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەلەرى، ورتالىق كوميتەت شۋجيچۋىنىڭ شۋجيلەرى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ورىنباسار ءتوراعالارى، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ورىنباسار باستىقتارى، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ مۇشەلەرى، ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ باستىعى، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ورىنباسار ءتوراعالارى جينالىسقا قاتىناستى.
ورتالىقتاعى پارتيا، ۇكىمەتتىڭ، ارميانىڭ، بۇقارالىق توپتاردىڭ، ءار قايسى تاراۋلاردىڭ جانە بەيجيڭ قالاسىنىڭ نەگىزگى جاۋاپتى جولداستارى، دەموكراتيالىق پارتيا - توپتاردىڭ ورتالىق كوميتەتتەرىنىڭ، مەملەكەتتىك ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ جاۋاپتىلارى جانە پارتيادا، توپتا جوق قايراتكەرلەردىڭ ۋاكىلدەرى، ساقا جولداستاردىڭ ۋاكىلدەرى، ازاتتىق ارميا مەن قارۋلى ساقشى بولىمدەرىنىڭ كوماندير - جاۋىنگەرلەرىنىڭ ۋاكىلدەرى، استاناداعى ءار سالا بۇقاراسىنىڭ ۋاكىلدەرى قاتارلىلاردان 3000 داي ادام جينالىسقا قاتىناستى.