حىنان جياۋزو تيپىن وزگەرتىپ دامۋدا ”جاڭالىققا“ بەتالدى

حىنان ولكەسى جياۋزو قالاسىندا، كوپ فتورلى، كوپ جاڭا ماتەريال شەكتى جارنا سەرىكتەستىگىنىڭ كورمە سارايىندا، 3 ماڭدايشالىق ادامعا تەرەڭ اسەر قالدىردى.

1989 - جىلى كاسىپورىن اتى ”جياۋزو قالاسى كريستال تاس زاۆودى“ ەدى، 2004 - جىلى ”كوپ فتورلى كوپ حيميا ونەركاسىپ شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى“ بولىپ وزگەرتىلىپ، 2021 - جىلدان كەيىن عانا قازىرگى اتقا وزگەردى.

”ءار جولى اتىن وزگەرتكەندە، ءبىر رەتكى كاسىپ سالاسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا سايكەس كەلىپ وتىردى“ دەدى سەرىكتەستىكتىڭ باس جوراسى لي شىجياڭ. حالىقارالىق وزىق ورەگە تۋرالانىپ، كوپ فتورلى ونىمدەردە ىلگەرىندى - كەيىندى شيكىزاتتى تازارتۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى قيىن ماسەلەنى شەشىپ، جوعارى، تازا كريستال التى فتورلى فوسفور قىشقىل ليتي زەرتتەپ جاساپ، جوعارعى، تومەنگى اعارداعى 10 نەشە كاسىپورىننىڭ تيپىن وزگەرتۋ جولىنا ءتۇسۋىن ىلگەرىلەتتى.

بۇل جياۋزو قالاسىنىڭ جاقىنعى جىلداردان بەرى تيبىن وزگەرتىپ دامۋدا ”جاڭالىققا“ قاراپ جۇرگەندىگىنىڭ ىقشام كارتيناسى سانالادى.

بيىل 5 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ حىناندا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”ناقتى ەكونوميكا سىندى وسى نەگىزدى اناعۇرلىم بەكەمدەپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى جەتەكشى ەتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتىپ، وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋعا تىرەك بولۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ كەرەك“. 2019 - جىلى 9 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ حىناندا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جاساۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن نەگىزگى قامال الۋ بەتالىسى ەتىپ، جاڭالىق اشۋدى دامۋ جالپى جاعدايىنىڭ كورنەكتى ورنىنا قويۋ كەرەك“.

باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرعان جياۋزو قالاسى ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ تيپىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى كۇش سالا جەتىلدىرىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن كۇش سالا دامىتتى.

جياۋزو كومىر كاسىبى (توبى) شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنە قاراستى چيانيە سەمەنت سەرىكتەستىگىنىڭ زەردەلىلەنگەن سەمەنت ءوندىرىس جەلىسىندە، تىك تيىرمەن كومىردى تىنباي ”جەپ“، ونى ديامەترى 0.2 ميلليمەترلىك ۇنتاق ەتىپ ”شىعاردى“. ”بۇل ۇنتاقتار ەڭ سوڭىندا ساپالى سەمەنت ونىمدەرىنە اينالادى“. كوكس كومىرى توبىنىڭ باس ديرەكتورى تاڭ شىجيە تانىستىرىپ بىلاي دەدى: تەحنيكا وزگەرتۋ ارقىلى كومىردىڭ قوسىمشا ونىمدەرى مەن جاراقسىز زاتتاردى جان - جاقتىلى پايدالانۋ مولشەرى %85 تەن استى. كاسىپورىننىڭ حيميا ونەركاسىبى، جوعارى دەڭگەيلى قۇرىلىس ماتەريالدارى، جابدىق جاساۋ سياقتى كومىرگە جاتپايتىن كاسىپتەردىڭ تيجارات كىرىسىنىڭ سالىستىرماسى 15 جىلدىڭ الدىنداعى %30 كە جەتپەيتىن جاعدايدان قازىرگى %60 تەن استامعا جوعارىلادى.

2023 - جىلدان بەرى، جياۋزو قالاسى جيىنى 127 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ، 1100 دەن استام كاسىپورىنعا سيفرلاندىرىپ دياگنوز قويۋ قىزمەت وتەۋى، زەرتتەۋ - اشۋ قاراجاتىنا قوسىمشا قاراجات بەرۋ، قارجى قۇراۋ كەپىلدىگى سياقتى كوپ ءتۇرلى جاقتان قولداۋ كورسەتتى.

قازىر جياۋزو قالاسىندا 363 جوعارى دەڭگەيلى، زەردەلىلەنگەن، جاسىلداندىرىلعان جاڭالاۋ نىسانى مەن 440 ونەركاسىپتىڭ تيپىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ نىسانى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلدى. ”14 - بەسجىلدىقتان“ بەرى بۇكىل قالا بويىنشا جيىنى 1946 جوعارى دەڭگەيلى، زەردەلىلەنگەن، جاسىلداندىرىلعان وزگەرتۋ نىسانى اتقارىلىپ، 227 ميلليارد 200 ميلليون يۋان قارجى قوسىلىپ، جاسىل زاۆود، جاسىل باقشا رايونى، جاسىل ءونىم، جاسىل قامداۋ تىزبەگى جاپپاي قامتىلىپ، مەملەكەتتىك ونەركاسىپ بايلىعىن جان - جاقتى پايدالانۋ بازاسى ءساتتى قۇرىلدى.

”جاڭالىققا“ قاراي ىلگەرىلەپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ، كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋعا دەم بەردى.

ونەركاسىپتىڭ قولدانىلۋ ورتاسى كوپ، كاسىپ نەگىزى جاقسى بولۋ سياقتى سالىستىرمالى ابزالدىلىققا سۇيەنىپ، جياۋزو پارىقتى دامۋ جولىمەن ءجۇردى − ورتا سىناق بازاسىن كۇش سالا قۇرىپ، عىلمي زەرتتەۋ جەتىستىكتەرىن جياۋزو ورتا سىناعىنا باۋرادى، ىلە - شالا ونى جياۋزودا قالۋعا، جياۋزودا پايدالانۋعا شابىتتاندىردى.

جياۋزو چينياڭ قالاسىندا جىلىنا 240 توننا فۋنكتسيالىق تالشىقتى كاسىپ سالالاندىرۋدىڭ 1 - مەرزىمدىك نىسانى سالىنىپ بولىپ وندىرىسكە قوسىلدى. ”بۇرىن ءبىز الدىڭعى لەكتەگى جاڭا ماتەريالداردى زەرتتەپ جاساعانىمىزبەن، ۇيلەسىمدى جەردە سىناق جۇرگىزە المايتىن ەدىك. ەڭ سوڭىندا جياۋزو تۇعىر، قىزمەتكەر، قولدانىلمالى ورىن ازىرلەپ بەردى“. حىنان ولكەلىك عىلىم اكادەمياسى حيميا زەرتتەۋ ورنى شەكتى سەرىكتەستىگى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تيان جىنباڭ بىلاي دەدى: ”3 سىناق ءوندىرىس جەلىسى چينياڭدا ىسكە قوسىلدى“.

قازىر چينياڭ عىلىم - تەحنيكا جاسامپازدىعى باقشاسىندا سىناق بازاسى جاڭالىق اشۋ ۇيىرمەسىندەگى 100 دەن استام قىزمەتكەردى ەنگىزىپ، عىلىم - تەحنيكالىق كاسىپورىنداردان 50 دەن استامىن جەتىلدىردى.

جياۋزو عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋ مەحانيزىمىن رەفورمالاپ، قالاداعى كاسىپ - تەحنيكا زەرتتەۋ ورنىن قايتا ۇيىمداستىرىپ، بازارلانعان قىزمەت وتەۋ ءتۇرىن قولدانىپ، كاسىپورىنداردىڭ جوعارى تەحنيكا قاجەتىن شەشىم ەتۋىنە كومەك بەرىپ، كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ ءتاسىلىن ساپالاندىرىپ، ”ميكرو كاسىپورىندار ءوسىپ جەتىلەتىن، شاعىن كاسىپورىندار كەمەلدەنەتىن، ۇلكەن كاسىپورىندار كۇشەيەتىن“ عىلىم- تەحنيكا تيبىندەگى كاسىپورىنداردى ساتىلى جەتىلدىرۋ مەحانيزمىن جاراتىپ، ولكە دارەجەلى 40 جەتەكشى كاسىپورىندى، مەملەكەتتىك 522 جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپورنىن جەتىلدىردى...

”جاڭالىققا“ قاراي ىلگەرىلەپ، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارى شوعىرلى، تىزبەكتى بولىپ قالىپتاستى.

جياۋزو قالاسى كوپ ءتۇرلى سۇيەمەلدەۋ ساياساتىن شىعارىپ، ليتي، ناتري، سۋتەگى سىندى ءۇش ۇلكەن نەگىزگى باتەريا مەن تۇتاس ۆانادي سۇيىقتىق اعىسى سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن باتەريا كاسىبىن كۇش سالا دامىتىپ، 12 جوعارى مەكتەپپەن عىلمي زەرتتەۋ سەلبەستىگىن ورىستەتىپ، قاتىستى دارىندىلاردان 200 ىن ەنگىزىپ، 5000 نان استام ونەركاسىپ جۇمىسشىسىن جەتىلدىردى. قازىر جۇڭجان رايونىندا 20 نەشە جاڭا ەنەرگيالى باتەرياعا قاتىستى كاسىپورىن كەمەلدى كاسىپ تىزبەگىن قالىپتاستىرىپ، ءونىم قۇنى 30 ميلليارد يۋانعا تايادى.

ماسۇن رايونى 10 ميلليارد يۋاندىق بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك كاسىپ شوعىرىن قالىپتاستىردى؛ مىڭجوۋ قالاسى ەلەكتروندىق ينفورماتسيا جانە سۋتەگى ەنەرگياسى كاسىبىن بار كۇشپەن دامىتىپ، 10 قاتىستى كاسىپورىندى جەتىلدىرىپ، جىلدىق ءونىم قۇنىن 700 ميلليون يۋاننان اسىردى... قازىر كومىر ونەركاسىبىنىڭ كوكس ونەركاسىبى ءونىم قۇنىندا يەلەگەن مولشەرى ەڭ جوعارى بولعان كەزدەگى %81.7 تەن %5.2 كە ءتۇستى، جاڭا ماتەريال، جاسىل جەمەكتىك، جوعارى ورەلى جابدىق جانە اۆتوموبيل زاپچاستارى كوكس ونەركاسىبىندەگى ءۇش ۇلكەن تىرەكتى كاسىپكە ايلانىپ، جاڭا ماتەريال كاسىبىنىڭ كولەمى 100 ميلليارد يۋاننان استى.

جياۋزو قالالىق پارتكومنىڭ شۋجيى لي ي - بو مىنانى ءبىلدىردى: ”ءبىز باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جياۋزو كاسىپ سالاسى دامۋىنىڭ ءىس جۇزىندىگىن تياناق ەتىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولىپ، نەگىزگى تۇلعانى جەتىلدىرۋدى كۇشەيتىپ، ءداستۇرلى كاسىپ سالاسىن جەدەل جاڭالاپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالاسىن زور كۇشپەن دامىتىپ، بولاشاق كاسىپ سالاسىن كورەگەندىكپەن ورنالاستىرىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ جاڭا جورىعىندا تىڭ ىسكەرلىك كورسەتەمىز“.