قالىڭ شارۋالاردىڭ تۇرمىسىن اناعۇرلىم باقىتتى، تاماشا ەتۋگە قۇلشىنايىق

«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى

9 - رەتكى ”جۇڭگو شارۋالار مول ءونىم مەرەكەسى“ قارساڭىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ پارتيا ورتالىق كوميتەتى اتىنان بۇكىل ەلدەگى قالىڭ شارۋالارعا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار شەبىندە قىزمەت ىستەپ جاتقان جولداستارعا مەرەكەلىك سالەم جولدادى جانە ىقىلاستى سالەم جولداپ، مىنالاردى باسا دارىپتەدى: ”اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، اۋىل - قىستاققا تيىمدىلىك جاساۋ، شارۋالاردى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپىلىق ءوندىرىس قۋاتى مەن ساپا ونىمدىلىگىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي قونىستانۋعا، كاسىپكە قولايلى جانە كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرۋعا، قالىڭ شارۋالاردىڭ تۇرمىسىن اناعۇرلىم باقىتتى، تاماشا ەتۋگە قۇلشىنۋ كەرەك“.

قالىڭ كادرلار مەن بۇقارا مىنالاردى ءبىلدىردى: باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ مەرەكەلىك قۇتتىقتاۋى مەن ىقىلاستى سالەمى جۇرتتى جىگەرلەندىرىپ، العا باسۋعا جىگەرلەندىردى. ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلى — اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋدىڭ شەشۋشى مەزگىلى، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن قاز - قالپىندا دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، نىسانانى كوزدەپ، قايراتتى تاسقىنداتىپ، ”اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار“ قىزمەتىنىڭ ۇزدىكسىز تىڭ ساتىعا كوتەرىلۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

بيىل ەلىمىزدىڭ جازعى استىق ءونىمى تۇڭعىش رەت 300 ميلليارد جىڭنان استى، ەرتە پىساتىن كۇرىشتىڭ ءونىم مولشەرى ءۇرتىس 6 جىل 56 ميلليارد جىڭنان استى، قازىر كۇزگى استىقتان مول ءونىم الۋدان ءۇمىت بار.

”باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسى ءبىزدى ايرىقشا جەلپىندىردى“. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مينيسترلىگى ەگىمشىلىكتى باسقارۋ تارماق مەكەمەسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى لۇي شيۋتاۋ بىلاي دەدى: ”بيىل ’15 - بەسجىلدىق‘ جوبانىڭ باستالعان جىلى، تۇتاس جىلدا استىقتان جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنان مول ءونىم الۋدىڭ ماڭىزى زور. قازىر ءار دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق تاراۋلارى ’كۇزدەگى ءۇش قىزمەت‘ اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىسىن بار كۇشپەن ويداعىداي يگەرىپ، كۇزگى استىقتان مول ءونىم الۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋمەن بىرگە، كۇزدىك ءبيدايدىڭ، كۇزدىك قىشى ەگۋدىڭ تولىق، جاقسى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، كەلەر جىلعى استىق - مايدان مول ءونىم الۋعا بەرىك نەگىز قالانادى“.

سىچۋان ولكەسىنىڭ ۋاڭساڭ اۋدانىندا كۇرىشتەن مول ءونىم الىندى. باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى ءسوزى قامقورلىق ءارى جەبەۋ. استىق حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ _ ماڭداي الدى ءىرى ءىس، ءبىز جەر كولەمىن تۇراقتاندىرۋعا، ءونىم مولشەرىن ورنىقتىرۋعا كۇش سالىپ، ارقالاعان جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى شىن مانىندە ورنىقتىرامىز“ دەدى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مەكەمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، مەكەمە باستىعى ۋاڭ گوحۋا.

توپىراق قۇنارلى بولسا جۇگەرى دە قۋاتتى بولادى. حيلۇڭجياڭ ولكەسى حىگاڭ قالاسى شيڭ - ان رايونى جۇنفىڭ قىستاعىنىڭ تۇرعىنى ليۋ شۋيۋان بىلاي دەدى: ”جۇڭگو حاييۋ حيميا اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىرمەسى جىل بويى اتىز ارالاپ توپىراق ولشەيدى، نە كەم بولسا سونى تولىقتايدى، قارا توپىراق تا قۋاتتى بولادى“.

استىق ءوندىرىسىن قولداۋ كوپ نەگىزدى قوسىلىمنان ايرىلا المايدى. جۇڭگو اۋىل شارۋاشىلىق بانكەسى باس بانكەسى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار جالپىلىق كاسىپ ءبولىمىنىڭ باس ديرەكتورى شيڭ فىڭچين بىلاي دەدى: اۋىل شارۋاشىلىق بانكەسى باستان - اياق استىق حاۋىپسىزدىگىنە قىزمەت وتەۋدى ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويىپ، عىلىم - تەحنيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعى، جاسىل اۋىل شارۋاشىلىعى، ساپا اۋىل شارۋاشىلىعى، ايگىلى ماركا اۋىل شارۋاشىلىعىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ دامىتۋ تالابىن ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، استىق، ماي ءوندىرىسى، تۇقىم شارۋاشىلىعىن گۇلدەندىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكا جابدىقتارى، كوپ نەگىزدى ازىق - تۇلىكپەن قامداۋ سياقتى ءتۇيىندى سالالارداعى فينانستىق قىزمەت وتەۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتتى. قارجى قوسۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنا پارمەندى فينانستىق تىرەك ازىرلەۋگە قۇلشىندى.

”باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى قامقورلىعى ءبىزدى اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋگە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا قۋاتتى ەل قۇرۋعا قىزمەت وتەۋدى تىعىز ارقاۋ ەتىپ، مەملەكەتتىڭ استىق حاۋىپسىزدىگىن بار كۇشپەن قامتاماسىز ەتۋگە جىگەرلەندىردى“. جۇڭگو اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بانكەسى استىق، ماقتا، ماي ءبولىمىنىڭ باس ديرەكتورى ۋاڭ فۋلي بىلاي دەدى: اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بانكەسى 200 ميلليارد يۋان امانات - قارىز قارجىسىن دايىنداپ، باستالۋ الدىندا تۇرعان كۇزگى استىق ساتىپ الۋدى قولداۋعا جۇمسادى، كەيىنگى قارجىلار قاجەتكە قاراي تولىق قامدالىپ، ”اقشا مەن استىق قارايلاس بولۋدى“ شىن مانىندە ورىنداپ، مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيىمدىلىك جاساۋ، شارۋالاردى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىنىڭ ناقتى تياناقتانۋىنا دەم بەردى.

اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق قىزمەتىندە شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ شەشۋشى ءتۇيىن.

”تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، ءبىز امالدىڭ بارىنشا شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋ ارناسىن كەڭەيتتىك“. شانشي باۋجي قالالىق اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن جالپىلاستىرۋعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعى كاسىپ سالاسى قىزمەت وتەۋ ءبولىمىنىڭ جاۋاپتىسى چىن جيە بىلاي دەدى: ”ۇكىمەت + عىلمي زەرتتەۋ قۇرىلىمى + كاسىپورىن + سەلبەستىك كووپەراتيۆى + بازا“ بىرلەسپە اۋىل شارۋاشىلىق مەحانيزمى بۇقارانى كىرىستى ورنىقتى ارتتىرۋعا جەتەكتەدى.

گۋاڭشيدىڭ تياندۇڭ اۋدانى پيڭما قالاشىعى سىپيڭ قىستاعى پارتيا باس ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى لۋ شۋەليڭ بىلاي دەدى: ”بىلتىر قىستاق جاڭا سورتتى پاميدوردى سىناق رەتىندە ەكتى، ءونىمى جاقسى، ساپالى سورتتىلىعى اۋىلداستاردىڭ قالتاسىن قامپايتتى“.

جىجياڭنىڭ حاينيڭ قالاسى ”قۋاتتى قىستاق جوسپارىن“ ۇزدىكسىز اتقارىپ، ”قىستاقتار مەن قىستاقتاردى توپتاستىرۋ“ سىندى دامۋ ۇلگىسىن جاڭالادى. حاينيڭ قالالىق اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مەكەمەسى پارتكومىنىڭ شۋجيى، مەكەمە باستىعى چا ۋيشياڭ بىلاي دەدى: ”ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى، اۋىل - قىستاقتىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن ارتتىرۋدى، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاقتى بىرگە اۋقاتتاندىرۋدىڭ جاڭا كارتيناسىن سالدىق“.

اۋىل ساعىنىشى مەنمۇندالاعان اۋىل - قىستاق، ءجۇز ميلليونداعان شارۋالاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس مەكەنى. كورىكتى مەكەن قۇرىپ، تاماشا تۇرمىس كەشىرۋ ءجۇز ميلليونداعان ديقاننىڭ تىلەگى جانە تالپىنىسى.

جياڭشي ولكەسى يۇيدۋ اۋدانى تانتوۋ قىستاعىندا سەلەندى كۇرىش پراندىگى شەبەرحاناسىنان حوش ءيىسى اڭقيدى. ”باس شۋجي ’جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي قونىستانۋدى، كاسىپكە قولايلى جانە كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرۋدى‘ باسا دارىپتەدى. جاقىن جىلدارى قىستاق ەكولوگيانى قورعاۋدى، مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتۋدى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىمەن سايكەستىرىپ ىلگەرىلەتىپ، تەرۋ، باستان كەشىرۋ، ەگىنشىلىك عىلىمىن زەرتتەۋ سياقتى جاڭا كاسىپ كۇيلەرىن دامىتتى، كوپشىلىك بارعان سايىن ارىندادى“ دەدى تانتوۋ قىستاعى پارتيا باس ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى ليۋ ليانيۇن.

قۇبىر سۋى جەتىپ، تاۋ جولى جارىقتانىپ، چاڭجياڭ جاعالاۋىنداعى چۇڭچيڭ ۋانجوۋ رايونى راڭدۋ قالاشىعى جۇڭيان قىستاعى شىت جاڭا تۇسكە ەندى. ”باس شۋجيدىڭ ’اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ‘ باسا دارىپتەۋى بىزگە اۋىر مىندەت جۇكتەدى“. چۇڭيان قىستاعىندا تۇراتىن ءبىرىنشى شۋجي گو شىڭنان بىلاي دەدى: ”قىستاقتا تۇراتىن كادر رەتىندە، مەن اۋىلداستارمەن بىرگە قۋاڭشىلىققا قارسى اتتانۋ سۋ قاينارى ينجەنەرياسىنىڭ تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتىپ، قىستاق جولىن جارىقتاندىرۋ جانە توعاندى بوگەۋدى رەتتەۋ - جونگە سالۋ نىسانىن اتقاردىم، قىستاقتىڭ سۋى كەلدى، شىراعى جاندى، توعانى توسەلدى، ەندىگى جەردە قىستاقتىڭ قونىس ورتاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسىن اناعۇرلىم جايلى ەتەمىز“ .

”15 - بەسجىلدىقتا“ ۇدەرە العا تارتقان قالىڭ كادرلار مەن بۇقارا بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ناقتى ىستەپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن گۇلدەندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىندا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋ نىساناسىنا قاراي نىق قادام تاستايتىندىقتارىن ءبىلدىرىستى.

(«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى جۋ جۇن، ۋاڭ حاۋ، چاڭ چين، يۇي جيڭشيان، لي شياۋچيڭ، دىڭ جيانياڭ، ۋاڭ يۇنشان)

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى